Strona główna

Spis treści: Wstęp


Pobieranie 207.11 Kb.
Strona1/3
Data20.06.2016
Rozmiar207.11 Kb.
  1   2   3
Załącznik nr 1

do Uchwały Nr XXXVII/156/09

Rady Gminy Kramsk

z dnia 10 lipca 2009r.



Spis treści:

  1. Wstęp

    1. Położenie i krótka charakterystyka gminy

    2. Cel opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami

    3. Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami

  2. Uwarunkowania zewnętrzne ochrony zasobów dziedzictwa kulturowego

    1. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami

z opracowaniami wykonanymi na poziomie województwa

      1. Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego

      2. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego

      3. Inne dokumenty o zasięgu województwa, których problematyka związana jest z dziedzictwem kulturowym

  1. Zasoby dziedzictwa i krajobrazu kulturowego gminy

    1. Obiekty zabytkowe nieruchome o najwyższym znaczeniu dla gminy wpisane do rejestru zabytków

    2. Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych znajdujących się w ewidencji zabytków

    3. Zespoły najcenniejszych zabytków ruchomych na terenie gminy

    4. Krajobraz kulturowy - obszarowe wpisy do rejestru zabytków (układy urbanistyczne, parki kulturowe, parki krajobrazowe)

    5. Zabytki archeologiczne

      1. Wykaz stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków z terenu gminy

      2. Wykaz stanowisk o własnej formie krajobrazowej

      3. Zestawienie liczbowe stanowisk archeologicznych zewidencjonowanych
        i wpisanych do rejestru zabytków, łącznie z ich funkcją oraz krótką analizą chronologiczną (opis koncentracji stanowisk archeologicznych – uwarunkowania fizjograficzne)

  2. Uwarunkowania wewnętrzne ochrony zasobów dziedzictwa i krajobrazu kulturowego

    1. Stan zachowania i obszary największego zagrożenia zabytków

      1. Stan zachowania zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków

      2. Stan zachowania zabytków ruchomych

      3. Stan zachowania zabytków archeologicznych oraz istotne zagrożenia dla zabytków archeologicznych

      4. Obszary największego zagrożenia dla zabytków w gminie

    2. Uwarunkowania wynikające ze Strategii Rozwoju Gminy Kramsk na lata
      2005 - 2017

    3. Uwarunkowania wynikające ze Studium Uwarunkowań
      i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kramsk

    4. Uwarunkowania wynikające z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy

    5. Uwarunkowania wynikające z ochrony przyrody i równowagi ekologicznej

  3. Cele gminnego programu opieki nad zabytkami (art. 87 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz inne określone przez gminę)

  4. Kierunki działań dla realizacji gminnego programu opieki nad zabytkami

    1. Gminna ewidencja zabytków

6.1.1. Sporządzenie gminnej ewidencji zabytków nieruchomych

6.1.2. Sporządzenie gminnej ewidencji zbytków archeologicznych

6.1.3. Inwentaryzacja obiektów tzw. małej architektury

6.2. Sporządzenie wykazu obszarów urbanistycznych, ruralistycznych, zespołów i obiektów nieruchomych, stanowisk archeologicznych typowanych do wpisu do rejestru zabytków z terenu gminy w celu uwzględnienia ich w dokumentach planistycznych i inwestycyjnych gminy

6.3. Edukacja i promocja w zakresie ochrony zabytków

6.4. Działania zmierzające do poprawy stanu zachowania dziedzictwa kulturowego

6.5. Określenie zasobów zabytków, które można wykorzystać dla tworzenia, np. tras turystycznych, ścieżek dydaktycznych, organizacji festynów

6.6. Określenie sposobu realizacji poszczególnych celów gminnego programu opieki nad zabytkami



  1. Instrumentarium realizacji gminnego programu opieki nad zabytkami

  2. Monitoring działania gminnego programu opieki nad zabytkami

  3. Niektóre zewnętrzne źródła finansowania gminnego programu opieki nad zabytkami

1. Wstęp

    1. 1.1. Położenie i krótka charakterystyka gminy

Gmina Kramsk położona jest we wschodniej części województwa wielkopolskiego, w środkowo-wschodniej części powiatu konińskiego, przy drodze Licheń- Ciechocinek-Inowrocław oraz Konin- Radziejów- Bydgoszcz, w odległości 17 km od Konina, 120 od Poznania i 180 km od Warszawy. Powierzchnia gminy wynosi 131 km², z czego 76% stanowią obszary rolnicze, a 12% użytki leśne. Kompleksy leśne nie są zbyt duże, najczęściej spotyka się małe lasy i bory, głównie sosnowe z domieszką brzozy, buku, grabu, dębu, olszy czarnej, oraz świerku, poprzecinane polami uprawnymi i łąkami.

Gmina stanowi 8, 35% powierzchni powiatu konińskiego. Według danych


z 31.12.2008r. gminę zamieszkiwały 10.397 osoby. Strukturę osadniczą tworzy 67 miejscowości zorganizowanych w 30 sołectw: Anielew, Barce, Bilczew, Borki, Brzózki, Dębicz, Drążek, Grąblin, Helenów Drugi, Helenów Pierwszy, Izabelin, Jabłków, Konstantynów, Kramsk, Kramsk-Łazy, Kramsk-Łęgi, Kramsk-Pole, Ksawerów, Lichnowo, Milin, Patrzyków, Pąchów, Podgór, Rudzica, Rysiny, Święciec, Święte, Wielany, Wola Podłężna, Wysokie.

Gmina sąsiaduje z gminami: Koło, Konin, Kościelec, Krzymów, Osiek Mały, Sompolno


i Ślesin.

Przez gminę przebiega ważna magistrala kolejowa ze stacją, dworcem i bocznicami w miejscowości Kramsk oraz szlak linii kolejowej Kunowice- Poznań – Warszawa - Terespol, a także droga wojewódzka, która bezpośrednio łączy się z autostradą A-2 i drogą E-30 stanowiące międzynarodowy korytarz transportowy nr II (Berlin- Poznań- Warszawa- Moskwa).

Geomorfologicznie gmina Kramsk jest położona w Pradolinie Warszawsko- Berlińskiej, w jej tzw. odcinku konińskim z wyodrębnionym „basenem kramskim”.

Od zachodniej strony, do linii Grąblin - Izabelin- Wola Podłężna, sięga Wysoczyzna Gnieźnieńska. Od strony północno-wschodniej, do linii Święciec - Bilczew - Kramsk sięgają Równiny Lubstowska i Drzewcowska, które należą do Wysoczyzny Kłodawskiej.


Na terenie gminy Kramsk występują dwa rodzaje surowców naturalnych:

  1. kruszywa naturalne występujące w złożach „Rysiny”
    i „Konstantynów Stary”

  2. węgiel brunatny występujący w złożach Bilczew, Drzewce A i B. Zalegają na powierzchni 5,65 km², w granicach gmin Kramsk
    i Osiek Mały.

Głównym źródłem utrzymania mieszkańców gminy jest rolnictwo.

Prowadzone na terenie gminy badania archeologiczne wykazały, iż ziemie te były już w odległej przeszłości zasiedlone. Dokumenty źródłowe sięgają XIII wieku. Przed 1219 rokiem Kramsk był własnością biskupów płockich. Od 1227 roku wieś przeszła w posiadanie klasztoru Bożogrobowców w Miechowie. W 1251r.wzmiankowana jako własność książęca. Po utworzeniu Starostwa Konińskiego dobra kramskie zostały wcielone do Konina , a w Rudzicy założono konińską komorę celną. W 1317r. Kramsk należał do starosty Mikołaja Ocieskiego, wzmiankowani są również późniejsi właściciele: Paweł Lubowiecki(1713r.), Józef Brzeziński (poł. XVIII w.) , Jakub i Krystyna Brzezińscy.

Po III rozbiorze Polski tereny gminy Kramsk znalazły się w granicach tzw. Prus Południowych. W 1797r. z rąk króla pruskiego otrzymał je kapitan Hamberg, zaś w 1811r. stanowiły własność kapitana , barona Fryderyka Vogla. W 1844 r. Franciszek Potrzebowski, wiceprezes Trybunału Warszawskiego, brat ówczesnego proboszcza kramskiego, odkupił dobra kramskie od barona, by trzy lata później sprzedać je miejscowym włościanom.

Po zwycięstwie Napoleona nad Prusami w 1807r. ówczesny powiat koniński wraz z dobrami kramskimi znalazł się w Księstwie Warszawskim, a po Kongresie Wiedeńskim ziemie te należały do Gubernii Kaliskiej i wchodziły w skład Królestwa Polskiego.

Na przełomie XIX/XX w. Kramsk przybrał wygląd miasteczka,
z powstałym w 1904 r. rynkiem. Działalność rozpoczęły: kółko rolnicze, straż ogniowa, sklep, apteka, młyn, tartak, spółdzielnia oszczędnościowo-pożyczkowa. W latach I wojny światowej administracja gminy była podporządkowana niemieckim władzom wojskowym. Po odzyskaniu niepodległości, od 1920 r. zaczął się dynamiczny rozwój gminy, którego kres nastąpił z chwilą wybuchu II wojny światowej.

Podczas okupacji obszar gminy znalazł się w „Kraju Warty” i został włączony do III Rzeszy. Mieszkańcy byli represjonowani, wielu oddało życie w walce z hitlerowskim najeźdźcą. Pomniki poświęcone ich pamięci znajdują się w Kramsku, Borkach, Wysokiem oraz w miejscu straceń kilku tysięcy Żydów - lesie rudzickim.

Tworzenie nowej administracji rozpoczęło się po wyzwoleniu. W 1948r. utworzono trzy gromady: Kramsk, Święte, Jabłków. Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu
z dnia 5 grudnia 1972 r. utworzono Gminę Kramsk. Po reformie administracyjnej w 1999 r. gmina Kramsk została włączona do powiatu konińskiego.

Nazwę miejscowości językoznawcy wywodzą od nazwy przepływającego przez tereny gminy strumienia Krąpia / Krąpień/ Krompina, który został uwidoczniony w obecnym herbie gminy. Na przestrzeni wieków nazwa zmieniała się. Od XIII-wiecznej Cramsko, poprzez późniejsze Krąpsko, Krompsk, Kramsko, by ostatecznie przyjąć obecnie używaną Kramsk.



1.2. Cel opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami

Nadrzędnym celem Programu opieki nad zabytkami gminy Kramsk na lata


2008– 2011 jest ukierunkowanie działań samorządu gminnego na poprawę stanu zachowania i utrzymania zasobów dziedzictwa kulturowego gminy. Szczegółowe cele wynikają z ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Określone zostały następująco:

- włączenie problemów ochrony zabytków do systemu zadań strategicznych, wynikających z koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju,

- uwzględnienie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i równowagi ekologicznej,

- zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu ich zachowania,

- wyeksponowanie poszczególnych zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego,

- podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami,

- określenie warunków współpracy z właścicielami zabytków, eliminujących sytuacje konfliktowe związane z wykorzystywaniem tych zabytków,

- podejmowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc pracy związanych z opieką nad zabytkami.


    1. Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami

1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zmianami).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy, do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym m.in. sprawy kultury, a więc bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.



  1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zmianami), która nakłada na gminę następujące obowiązki i uprawnienia:

  1. prawo utworzenia przez radę gminy (po uprzednim zasięgnięciu opinii konserwatora zabytków) parku kulturowego w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów
    z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej (art.16),

  2. obowiązek uwzględniania w strategii rozwoju gminy, studium uwarunkowań
    i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego ochrony zabytków i opieki nad zabytkami
    (art. 18 i 19),

  3. obowiązek uzgadniania projektów i zmian planów zagospodarowania przestrzennego z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 20),

  4. obowiązek prowadzenia gminnej ewidencji zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków z terenu gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków (art. 22 ust. 4),

  5. przyjmowanie zawiadomień o znalezieniu w trakcie prowadzenia robót budowlanych lub ziemnych przedmiotu, co do którego istnieje przypuszczenie, że jest on zabytkiem oraz powiadomienie o tym fakcie wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 32 ust.1 pkt 3 i ust.2),

  6. przyjmowanie zawiadomień o przypadkowym znalezieniu przedmiotu, co do którego istnieje przypuszczenie, że jest on zabytkiem archeologicznym
    i powiadomienie o tym fakcie wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 33 ust. 1 i 2),

  7. sprawowanie opieki nad zabytkami, w tym finansowanie prac konserwatorskich i budowlanych przy zabytku, do którego gmina posiada tytuł prawny (art. 71 ust. 1 i 2)

  8. prawo udzielania przez organ stanowiący gminy, na zasadach określonych
    w podjętych uchwałach, dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków (art. 81),

  9. obowiązek sporządzenia przez wójta gminy na okres 4 lat gminnego programu opieki nad zabytkami (art. 87 ust.1).

  10. obowiązek sporządzenia i przedstawienia radzie gminy sprawozdania
    z realizacji programu (art. 87, ust. 5).



  1. Uwarunkowania zewnętrzne ochrony zasobów dziedzictwa kulturowego

    1. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z opracowaniami wykonanymi na poziomie województwa

      1. Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego

„Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego do roku 2020” jest dokumentem opracowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, a przyjętym przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego w dniu 19 grudnia 2005 r. Uchwałą Nr XLII/692 A/05.

Strategia określa uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju województwa. Ustalenia zawarte w cyt. dokumencie stanowią podstawę do sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa, przez co mają bezpośredni wpływ na zachowanie i poprawę jakości krajobrazu kulturowego.

Generalnym celem „Strategii rozwoju województwa wielkopolskiego” jest poprawa jakości przestrzeni województwa, systemu edukacji, rynku pracy, gospodarki oraz sfery społecznej, skutkująca wzrostem poziomu życia mieszkańców. Cel ten będzie realizowany przy pomocy celów strategicznych i operacyjnych.

W celach strategicznych dotyczących dostosowania przestrzeni do wyzwań XXI wieku, określony został cel operacyjny 1.3. „Wzrost znaczenia i zachowania dziedzictwa kulturowego”. Dziedzictwo kulturowe w rozwoju Wielkopolski jest czynnikiem integracji społecznej, stanowi instrument promocji regionu oraz przyczynia się do rozwoju gospodarczego, ponieważ może być bazą dla turystyki i usług kulturalnych.

Cel ten realizowany będzie m.in. poprzez:


  • inwestycje w instytucje kultury,

  • ochronę dorobku kulturowego,

  • wsparcie działań powiększających dorobek kulturalny regionu,

  • promocję aktywności kulturalnej mieszkańców.

Cel strategiczny zakładający „Zwiększenie efektywności wykorzystania potencjałów rozwojowych województwa” ma być realizowany poprzez cel operacyjny 2.4. „Zwiększenie udziału usług turystycznych i rekreacji w gospodarce regionu” , którego założeniem jest, iż „Przyrodnicze, krajobrazowe oraz kulturowe atuty Wielkopolski tworzą szanse na rozwój sektora usług turystyczno-rekreacyjnych.
W połączeniu z turystyką biznesową sektor ten ma szanse na znaczny udział
w gospodarce regionu. Jest to tym bardziej ważne, iż tego typu usługi generują dużą liczbę miejsc pracy przy stosunkowo niskich nakładach”.

Cel ten realizowany będzie m.in. poprzez:

- inwestycję w infrastrukturę poprawiającą stan zagospodarowania obszarów atrakcyjnych pod względem turystycznym i rekreacyjnym z poszanowaniem wymogów ochrony środowiska,

- wsparcie bazy noclegowej i gastronomicznej,

- promocję przedsiębiorczości w tym zakresie,

- wsparcie rozwoju agroturystyki,

- promocję turystyki alternatywnej.


      1. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego sporządzony na okres perspektywiczny do roku 2020, uchwalony przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego Uchwałą Nr XLII/628/2001 z dnia 26 listopada 2001 roku.

Plan uznaje, że podstawową zasadą pozwalającą na zachowanie dóbr kultury dla innych pokoleń jest bezwzględne przestrzeganie obowiązującego w tym zakresie prawa. Ochrona dziedzictwa kulturowego powinna być realizowana poprzez właściwe zapisy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz w studiach uwarunkowań


i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin.

W planie zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego przyjęto, iż podstawową zasadą kształtowania rozwoju województwa winno być optymalne wykorzystanie szeroko rozumianych uwarunkowań wewnętrznych oraz szans wynikających z uwarunkowań zewnętrznych dla zaspokajania potrzeb mieszkańców


i sprawnego funkcjonowania podmiotów gospodarczych. Z zasady tej wynikają przesłanki znaczące dla ochrony dziedzictwa kulturowego województwa:

  1. nie zaprzepaścić posiadanych przez województwo możliwości wynikających
    z położenia, tradycji, istniejącego potencjału środowiska przyrodniczego, walorów społecznych i gospodarki,

  2. chroniąc posiadane dobra, efektywnie je wykorzystać, a równocześnie w miarę możliwości je pomnażać oraz poprawiać ich jakość.

Zasadniczym celem dla kształtowania polityki przestrzennej województwa wielkopolskiego jest harmonijny, zrównoważony rozwój całego terytorium poprzez poprawę jakości zagospodarowania przestrzennego i wzrost wewnętrznej spójności województwa. Jedną z zasadniczych kategorii, do której sprowadzić można cele zagospodarowania przestrzennego województwa jest tworzenie warunków do poprawy jakości życia i rozwoju zrównoważonego, które sprowadzają się m.in. do zachowania właściwych proporcji między elementami zagospodarowania przestrzennego i poprawę walorów estetycznych struktur przestrzennych i krajobrazu.

Za główne zasady zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego przyjęto m.in.



  1. tworzenie warunków do współistnienia środowiska przyrodniczego
    i zurbanizowanego,

  2. zachowanie dziedzictwa kulturowego i wpisanie go w struktury przestrzenne
    i otaczający krajobraz.

W planie wojewódzkim przyjęto, że w zagospodarowaniu przestrzeni
w odniesieniu do ochrony dziedzictwa kulturowego nie powinno się przekraczać następujących wskazań:

  1. w obszarach chronionego krajobrazu nie powinno się lokalizować obiektów
    i urządzeń zakłócających w drastyczny sposób walory kulturowe,

  2. ochronie podlegają obiekty cenne kulturowo, wymagające bezwzględnego zachowania dla przyszłych pokoleń oraz ich bezpośrednie otoczenie, w którym nie powinny być lokalizowane obiekty nieprzystosowane architektonicznie i funkcjonalnie,

  3. w strefach ochrony konserwatorskiej zagospodarowanie winno odbywać się na warunkach określonych przez służby konserwatorskie,

  4. strefy ochrony widokowej (osie widokowe, ciągi widokowe, dominanty przestrzenne, panoramy) powinny być wyznaczone poprzez stosowne zapisy oraz w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin.

Jak już to wyżej wskazano generalnym celem zagospodarowania przestrzeni województwa wielkopolskiego jest zrównoważony rozwój całego terytorium, łączący
w sobie ład społeczny, ład ekonomiczny, ład ekologiczny i ład przestrzenny.

Ład przestrzenny można uzyskać m. in. przez:



  1. dobre rozpoznanie prawideł tradycyjnego kształtowania przestrzeni miejskich
    i zastosowanie ich na nowo; formuła przywracania przestrzeni miejskiej musi uwzględniać możliwości wszelkich kreacji, a nowoczesne budynki o dobrej architekturze nie powinny być traktowane jako niepożądane, ale jako potencjalne wzbogacenie dziedzictwa kulturowego,

  2. przestrzeganie wytycznych konserwatorskich w zakresie nie tylko poszczególnych obiektów objętych ochroną, ale również zasad zagospodarowania zabytkowych układów urbanistycznych,

  3. „odkrycie” lokalnej architektury wiejskiej i zapewnienie możliwości wprowadzenia tradycyjnych gabarytów, form dachów, detali
    i rozwiązań materiałowych do obiektów o współczesnych standardach; nurt architektury regionalnej nie może mieć prawa wyłączności, ale powinien stanowić ważny wyróżnik przy kształtowaniu specyfiki lokalnej,

  4. ochronę krajobrazu, a w rejonach o najwyższych walorach przyrodniczych
    i krajobrazowych wykluczenie realizacji obiektów, które charakterem (gabaryty, powierzchnia zajmowanego terenu, rodzaj prowadzonej działalności) kolidują z otoczeniem.

Dla kształtowania przestrzeni miejskiej przyjęto m. in. następujące zasady:

  1. ochrona dziedzictwa kulturowego, tożsamości i tradycyjnych elementów środowiska miejskiego, takich jak: zabytkowe dzielnice, budynki, dominanty przestrzenne, panoramy, tereny zielone i tereny otwarte; respektowanie zaleceń wynikających z przepisów ochronnych i poszerzenie zakresu ochrony prawnej,

  2. wykorzystywanie atutów wynikających z ukształtowania terenu, osi widokowych, dominant przestrzennych, panoram,

  3. w zapisach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego podnoszenie wymogów architektury w stosunku do obiektów realizowanych na obszarach śródmieść oraz w pobliżu terenów o najwyższych walorach kulturowych i przyrodniczych,

  4. podejmowanie opracowań dotyczących rewaloryzowania zabytkowych dzielnic.

Dla kształtowania obszarów wiejskich przyjęto m. in. następujące zasady:

  1. ochrona charakterystycznych układów ruralistycznych oraz zespołów sakralnych, pałacowo-parkowych, folwarków, ochrona zabytkowych budynków mieszkalnych, gospodarczych, wiatraków, remiz, szkół, kuźni, młynów, gorzelni i innych elementów specyficznych dla architektury wiejskiej np. kapliczek i krzyży,

  2. poszanowanie kształtowanej tradycyjnie różnorodności form osadnictwa wiejskiego w poszczególnych rejonach,

  3. twórcze wykorzystywanie wzorców architektury lokalnej przy formułowaniu warunków dla projektowanej zabudowy, odwoływanie się do architektury regionalnej Wielkopolski, preferowanie rodzimych materiałów budowlanych oraz tradycyjnych elementów małej architektury takich jak drewniane płoty, podmurówki z kamienia naturalnego, itp.

Dla kształtowania otwartych przestrzeni przyjęto następujące zasady:

  1. zakaz wznoszenia w pobliżu jezior, rzek, kanałów, krajobrazowych punktów widokowych lub na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych obiektów budowlanych naruszających walory krajobrazowe
    i uniemożliwiających dostęp do nich,

  2. wprowadzenie zieleni osłonowej wokół istniejących

i projektowanych obiektów kolizyjnych w stosunku do krajobrazu,

  1. narzucanie ograniczeń w sytuowaniu reklam, wykluczenie ich z miejsc
    o ciekawej ekspozycji.

Dla kształtowania przestrzeni wokół miejsc cennych kulturowo przyjęto następujące zasady:

  1. dostosowanie zagospodarowania do masowego ruchu turystycznego
    i pielgrzymkowego (hotele, campingi, gastronomia, parkingi, itp.),

  2. ograniczenie działalności gospodarczej do nie kolidującej
    z wiodącą funkcją miejsca, a wspieranie działalności związanej
    z obsługą turystów czy pielgrzymów,

  3. izolowanie tych miejsc od bezpośredniego styku z współczesnym zainwestowaniem, zachowanie niezbędnej otwartej przestrzeni
    w celu lepszego ich wyeksponowania.

Uznano następujące zasady w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego:

  1. podstawową zasadą pozwalającą na zachowanie dóbr kultury dla przyszłych pokoleń jest bezwzględne przestrzeganie obowiązującego w tym zakresie prawa, tj. przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

  2. ochrona krajobrazu kulturowego może być realizowana poprzez właściwe zapisy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin.

2.1.3. Inne dokumenty o zasięgu województwa, których problematyka związana jest z dziedzictwem kulturowym

W Strategii rozwoju turystyki w województwie wielkopolskim, przyjętej


w 2007 r., wśród priorytetów i celów rozwoju turystyki w województwie wskazane zostały główne pola strategiczne, w których generują i kumulują się procesy rozwojowe
i działalność w dziedzinie turystyki. Wskazane pola strategiczne mają stanowić główne obszary wieloletnich i docelowych działań zmierzających do osiągnięcia celu nadrzędnego w turystyce wielkopolskiej. Do priorytetów rozwojowych zaliczono rozwój walorów turystycznych. Celem strategicznym jest tu podnoszenie atrakcyjności turystycznej regionu poprzez lepszą ochronę, ekspozycję i organizację zasobów kulturowych i przyrodniczych. Dwa cele operacyjne odnoszą się wprost do obiektów zabytkowych:

  • wytyczenie i zagospodarowanie historycznych tras zwiedzania
    w centrach zabytkowych oraz przystosowania zespołów rezydencjonalnych
    i sakralnych do potrzeb ruchu turystycznego o charakterze krajoznawczym i pielgrzymkowym,

  • wykorzystanie i adaptacja budowli zabytkowych na turystyczne obiekty usługowe.

Dokumentem w całości poświęconym problematyce związanej z ochroną dziedzictwa kulturowego jest Wielkopolski Wojewódzki Program Opieki nad zabytkami na lata 2008 – 2011 przyjęty Uchwałą Sejmiku Województwa Wielkopolskiego Nr XVIII/243/07 z dnia 17 grudnia 2007 r.

  1. Zasoby dziedzictwa i krajobrazu kulturowego gminy



    1. Obiekty zabytkowe nieruchome o najwyższym znaczeniu dla gminy wpisane do rejestru zabytków

Do najcenniejszych obiektów zabytkowych na terenie gminy wpisanych do rejestru zabytków należy kościół p.w. św. Stanisława Biskupa Męczennika w Kramsku, murowany, jednonawowy, neobarokowy, wzniesiony staraniem ks. Ludwika Potrzebowskiego w 1844r. i rozbudowywany. W roku 1862 dobudowano dzisiejsze prezbiterium, a w latach 1903-1906 wieżę i dwie kaplice.

Kościół wpisany jest do Rej. Zab.: A- 552/263 z dnia 9 października 1995r.



    1. Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków

BIECHOWA

Zagroda nr 10



  1. DOM pocz .XX w. ,drew.

  2. STODOŁA, pocz. XX, drew.

Zagroda nr 11,

  1. DOM pocz. XX, drew.

  2. OBORA, pocz. XX , drew.

DOM nr 16, XIX/ XX , drew.

BILCZEW

KAPLICZKA, 1948r., mur.



BORKI

KAPLICZKA , mur.,1 poł. XX w.

DOM nr 3 , 1ćw. XX, drew.

IZABELIN

CMENTARZ EWANGELICKI, poł. XIX w., nieczynny



KONSTANTYNÓW

CMENTARZ EWANGELICKI, 1 poł. XIX w., nieczynny



KRAMSK

Zespół kościoła par. p. w. św. Stanisława Biskupa Męczennika, ul. Konińska

a) BRAMA, poł. XIX, mur.

b) PLEBANIA, 1894r., mur.

c) CMENTARZ, 1 poł. XIX.

DOM rekolekcyjny, róg ul. Kościelnej i ul. Konińskiej, 1926r., mur.

KAPLICZKA przy szkole, ul. Konińska, 1 poł. XX, mur.

STODOŁA w zagrodzie nr 16, 1ćw.XX, drew.

DOM nr 3, ul. Południowa, pocz. XX, drew. glin.

DOM nr 7, ul. Południowa, XIX/XX, glina odesk.

DOM nr 11, ul. Południowa, XIX/XX, mur.

DOM nr 13, ul. Południowa, XIX/XX, mur.

DOM nr 5, ul. Pogorzelna, k.XIX, mur.

Dom nr 6, ul. Pogorzelna, pocz. XX,

DOM nr 7, ul. Pogorzelna, 1 ćw.XX, mur.

DOM nr 9, ul. Pogorzelna, l.30 XX, mur.

DOM nr 6, ul. Kolejowa, k. XIX, mur.

DOM nr 15, ul. Kolejowa, k. XIX, mur.

DOM nr 26, ul. Kolejowa, 1910 r., drew.

DOM nr 44, ul. Kolejowa, 1 poł. XX , mur.

DOM, ul. Wojska Polskiego, 1poł. XIX, mur.

DOM, ul. Wojska Polskiego, 1914 r., mur.

DOM nr 6, ul. Kościuszki, pocz. XX, mur.

DOM nr 5, ul. Kościelna, pocz. XX, mur.

DOM nr 15, ul. Kościelna, pocz. XX, mur.

DOM nr 16, ul. Kościelna, XIX/XX, mur.

DOM nr 18, ul. Kościelna, XIX/XX, mur.

DOM nr 20, ul. Kościelna, XIX/XX , mur.

STODOŁA w zagrodzie nr 29, ul. Kościelna, XIX/XX, glin., drew.

DOM nr 2, ul. Rynek, 2 poł. XIX i 1 poł. XX, mur.

DOM nr 4, ul. Rynek, XIX/XX, mur.

KRAMSK POLE

Zagroda nr 3



  1. DOM, pocz. XX, mur.

  2. STODOŁA, k .XIX , drew.- mur.

KSAWERÓW

Zagroda nr 4



  1. DOM, 1ćw. XX , glina

  2. STODOŁA , pocz. XX , drew.

  3. OBORA , pocz. XX , drew.

MILIN

DOM nr 6 , 1900 r., mur.

DOM nr 21, 1923 r., mur.

Zagroda nr 1



  1. DOM, 1920 r., mur.

  2. STODOŁA, pocz. XX, drew., mur.

NOWY CZARKÓW

Zagroda nr 6



  1. DOM, k. XIX., drew.

  2. OBORA , k. XIX, drew.

  3. STODOŁA, k. XIX, drew.

CMENTARZ EWANGELICKI, XVIII/XIX w., nieczynny

OSOWCE

CMENTARZ EWANGELICKI, 1 poł. XIX w., nieczynny



PATRZYKÓW

Zagroda nr 17

a) DOM , 1914 r., drew.

b) STODOŁA,1917 r., drew.

Zagroda nr 12


  1. DOM, XIX/XX, drew.

  2. STODOŁA, XIX/XX, drew.

DOM nr 9, ok.1899r., drew.

STODOŁA w zagrodzie nr 21, pocz. XX w., drew.



PĄCHÓW

CMENTARZ EWANGELICKI, 2 poł. XIX w., nieczynny



PODGÓR

KAPLICZKA, 1955 r. , mur.

KAPLICZKA, 1 poł. XX, mur.

Zagroda nr 24



  1. DOM, 1 poł. XX , mur.

  2. Obora , 1 ćw. XX, glin.

DOM NR 23, 1909 r., mur.

WIADUKT / most kolejowy/ 1 poł .XX, strunobeton



POGORZAŁKI

DOM nr 1, 1888 r., drew.

Zagroda nr 3


  1. DOM, 1880 r., drew.

  2. STODOŁA, k. XIX, drew.

  3. OBORA, pocz. XX , glin., kam.

Zagroda nr 9

  1. DOM, 1909 r., drew.

  2. OBORA Z CHLEWNIĄ, 1922 r., glin.

  3. OBORA, 1924 r., glin.

RUDZICA

KAPLICZKA, 1949 r. mur.

DOM nr 9, 4 ćw. XIX, glin.

Zagroda nr 16



  1. DOM, 1936 r., mur.

  2. OBORA , 1928 r., mur.

  3. STODOŁA , 1928 r.,

DOM nr 32, 4 ćw. XIX, mur.

DOM nr 33, 4 ćw. XIX, glin

Dom nr 40, pocz. XX , glin.

DOM nr 44, pocz. XX, glin. - mur.



ŚWIĘTE

DOM nr 2, 1949 r., drew.

DOM nr 24, pocz.XX, drew.

Zagroda nr 38



  1. DOM, pocz. XX, drew.

  2. OBORA , pocz. XX, glin.,- mur.

Zagroda nr 42

  1. DOM, pocz. XX, drew.

  2. OBORA, pocz. XX , drew.

DOM nr 43, pocz. XX, drew.

DOM nr 44, k. XIX, drew.



TOBUŁKA

DOM nr 1, pocz. XX , mur.



WOLA PODŁĘŻNA

KAPLICZKA, 1 poł. XX w., mur.

ZESPÓŁ SZKOŁY


  1. Szkoła podstawowa, 1 ćw. XX, mur.-drew.

  2. Budynek gospodarczy, pocz. XX , mur.

DOM nr 47, XIX/XX, mur., drew.

STODOŁA, ul. Centralna 1, pocz. XX ,drew.



WYSOKIE

KAPLICZKA , 1945r., mur

KAPLICZKA , 1 poł. XX, mur.

3.3. Zespoły najcenniejszych zabytków ruchomych na terenie gminy

Najcenniejsze zabytki ruchome wpisane do rejestru zabytków w gminie Kramsk, to wyposażenie kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława B.M. w Kramsku. Są to m.in. ołtarz główny , ołtarze boczne, ambona, prospekt organowy, chrzcielnica, krucyfiksy, Stacje Męki Pańskiej , kamienna kropielnica. Wystrój i wyposażenie wpisane do rejestru zabytków w ilości 55 obiektów pod nr B-100/46 z dnia 6.10.1995 r. Wystrój stanowi również polichromia w typie neobarokowym, wykonana w latach 1911-1912 przez A. Szulczyńskiego. Pokrywa ona sklepienie, ściany kościoła i kaplic, dekorują ją sztukaterie. Kompleksową konserwację wystroju i wyposażenia kościoła wykonano w latach 1995 – 1999.



    1. Krajobraz kulturowy- obszarowe wpisy do rejestru zabytków ( układy urbanistyczne, parki kulturowe, parki krajobrazowe)

Na terenie gminy Kramsk nie występują układy urbanistyczne, układy ruralistyczne, parki krajobrazowe wpisane do rejestru zabytków.

    1. Zabytki archeologiczne

3.5.1. Wykaz stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków z terenu gminy

Na terenie gminy Kramsk nie ma stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków.



3.5.2. Wykaz stanowisk o własnej formie krajobrazowej

Na terenie gminy Kramsk znajduje się jedno stanowisko o własnej formie krajobrazowej. Jest to dwór z okresu nowożytnego w miejscowości WYSOKIE.

Jest to interesujące pod względem zachowania i usytuowania stanowisko.

3.5.3. Zestawienie liczbowe stanowisk archeologicznych zewidencjonowanych i wpisanych do rejestru zabytków, łącznie z ich funkcją oraz krótką analizą chronologiczną (opis koncentracji stanowisk archeologicznych – uwarunkowania fizjograficzne)

Obszar gminy Kramsk został rozpoznany archeologiczne w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP) w latach 1985-2003. AZP to program badawczy obejmujący swym zasięgiem terytorium całej Polski. Pozwala na dokładne rozpoznanie zasobów archeologicznych. W swych założeniach obejmuje bowiem kilka etapów badawczych: 1. kwerendę archiwalną w muzeach, instytucjach publicznych i publikacjach, 2. badania powierzchniowe, 3. badania sondażowe, wykopaliskowe.

W związku z powyższym dokumentacja stanowisk archeologicznych utworzona metodą AZP jest źródłem najbardziej aktualnej wiedzy o terenie. Liczba stanowisk zewidencjonowanych w trakcie badań AZP na obszarze gminy Kramsk wynosi 285.

Należy jednak pamiętać, że baza danych AZP jest bazą otwartą. Dołączane są do niej ciągle nowe informacje pochodzące z kolejnych badań czy też weryfikacji badań wcześniejszych.

Poniżej zaprezentowano tabelkę prezentującą zasoby dziedzictwa archeologicznego z terenu gminy Kramsk. Tabelka została stworzona z uwzględnieniem podziału na fakty osadnicze.


stanowiska o własnej formie krajobrazowej

cmentarzyska płaskie

cmentarzyska kurhanowe

osady

ślady osadnicze

huty szkła

młyny

skarby

ogółem

dwory

grodziska

fortyfikacje ziemne

5


0

89

158

0


0


0

253


1

0

0

Teren gminy Kramsk jest częścią Pradoliny Warszawsko – Berlińskiej. Obejmuje ona południową i środkową część gminy. Jest to tzw. koniński odcinek Pradoliny Warszawsko – Berlińskiej z wyodrębnionym „basenem kramskim”. Od strony zachodniej, do linii Grąblin – Izabelin – Wola Podłężna, sięga natomiast Wysoczyzna Gnieźnieńska. Od strony północno – wschodniej, do linii Święciec – Bilczew – Kramsk, wchodzi Równina Lubstowska i Równina Drzewcowska, które są częścią Wysoczyzny Kłodawskiej. W ukształtowaniu powierzchni gminy widoczne są dwa typy krajobrazu. Pierwszy z nich to płaskie, równinne obniżenia należące do Pradoliny, do której od północy włącza się rozległa płaskodenna rynna i Kanał Grójecki. Drugi to pagórkowate wyniesienia różnej wielkości, tzw. „wyspy dyluwialne”. Wyspy te wyniesione ponad poziom wód Pradoliny nie zostały rozmyte, gdyż w trzonie tych wysp występuje „nierozmywalna” glina szara zlodowacenia środkowo – polskiego. Wyspy dyluwialne osiągają wysokość 97 – 101 m n. p. m.

Sieć wodną gminy tworzą: rzeka Warta, rzeka Warcica, Kanał Morzysławski (Kanał Warta-Gopło), Kanał Grójecki, który łączy się z Wartą we wsi Wola Podłężna, rowy i kanały melioracyjne.

Przeważają gleby bielicowe, pseudobielicowe i gliny. Na utworach rzecznych, w obrębie Pradoliny, w rejonie wsi: Święte, Biechowy, Pogorzałki – występują pagórki wydmowe, składające się z piasków eolicznych. Rozległe obszary Basenu Kramskiego w środkowej i północno – wschodniej części gminy, w obniżeniach Basenu Pątnowskiego i Morzysławskiego zajmują natomiast torfy. Zwarte kompleksy dobrych i średnich gleb występują w rejonie Grąblina, Anielewa, Pąchowa, Jabłkowa i Kramska. Są to gleby bielicowe i brunatne, wytworzone z piasków gliniastych na glinie lub gliny.

Grunty orne (ok. 37 % pow. gminy) występują na kilku wysoczyznach, które zajmują środkową i zachodnią część gminy. W krajobrazie gminy prawie 50% powierzchni użytków rolnych zajmują łąki i pastwiska, które występują w dolinie Warty i Dolinie Grójeckiej.

Udział lasów w ogólnej powierzchni gminy jest niewielki i wynosi 13% , tj. ok. 1700 ha. Większe kompleksy leśne występują w rejonach wsi : Grąblin, Izabelin, Konstantynów, Drążek i Rudzica. W drzewostanie dominuje sosna, a jako gatunki towarzyszące występuje dąb i brzoza.

Koncentracje osadnictwa pradziejowego czy średniowiecznego czytelne są na terenie, gdzie występują lekkie gleby piaszczyste. Pozostały teren, pokryty glebami gliniastymi, był raczej zasiedlany sporadycznie gdyż większość stanowisk tu zarejestrowanych to niewielkie osady i ślady osadnicze. Dopiero w czasach nowożytnych obserwuje się tu intensyfikację osadnictwa.



4. Uwarunkowania wewnętrzne ochrony zasobów dziedzictwa i krajobrazu kulturowego

4.1. Stan zachowania i obszary największego zagrożenia zabytków

4.1.1. Stan zachowania zabytków nieruchomych

Z „Raportu o stanie zabytków w gminie Kramsk” opracowanego przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu Delegaturę w Koninie w 2004 roku wynika, iż na terenie gminy znajduje się jeden obiekt wpisany do rejestru zabytków. Jest nim kościół parafialny w Kramsku p.w. św. Stanisława Biskupa Męczennika. Wzniesiony w 1844 r. na miejscu istniejącego tu od XVI w. drewnianego. Nową świątynię konsekrowano w 1852 r., w 1862 r. dobudowano do niej dzisiejsze prezbiterium. Obiekt jest w dobrym stanie technicznym, dzięki przeprowadzonym


w ostatnich latach pracom remontowo - konserwatorskim.

Budynek plebanii w Kramsku wybudowany w 1894 roku, odremontowany,


z zadbanym otoczeniem prezentuje stan zadowalający. Nie jest wpisany do rejestru zabytków.

Na terenie gminy znajdują się kapliczki przydrożne, wszystkie w dobrym stanie zachowania.

Współczesne wsie gminy Kramsk dość często zawierają, tak w nazwie, jak i w swoim pierwotnym kształcie pierwiastki historycznej lokalizacji. Zachowane ułamkowo wprawdzie, ale dość czytelne budownictwo w drewnie i glinie, to najwierniejsze artefakty dawnych sposobów życia. Nie odnotowane wprawdzie w rejestrze zabytków, są nosicielami ważnych
i znaczących obszarów wiedzy o procesach rozwojowych osadnictwa na terenie gminy.

Domy drewniane, budowane techniką zrębową, sumikowo- łątkową, domy gliniane, elementy zagród ( stodoły, obory,) uosabiają dziś najczęściej przysłowiowe „mienie opuszczone”. Przyczyny takiego stanu rzeczy to odrębne zagadnienie. Przykłady tradycyjnego budownictwa wiejskiego w gminie Kramsk, są na szczęście dość licznie reprezentowane w poszczególnych wioskach.



4.1.2. Stan zachowania zabytków ruchomych

Zabytki ruchome wpisane do rejestru zabytków w gminie Kramsk, to wyposażenie kościoła w Kramsku. Kościół parafialny p.w. Św. Stanisława B.M. posiada w swoim wyposażeniu zespół obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Wyposażenie kościoła zachowane w dobrym stanie. Kompleksową konserwację wystroju i wyposażenia kościoła wykonano w latach 1995-1999.



Wszelkie prace przy obiektach nieruchomych i ruchomych wpisanych do rejestru zabytków wymagają pozwolenia konserwatora zabytków po uprzednim uzgodnieniu ich zakresu w Delegaturze Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Koninie.

4.1.3. Stan zachowania zabytków archeologicznych oraz istotne

zagrożenia dla zabytków archeologicznych

Stanowiska archeologiczne podlegają stałym zagrożeniom. Z każdym rokiem, wraz z rozwojem techniki, intensyfikacją działalności przemysłowej, gospodarczej, rolniczej rośnie stopień ich zagrożenia oraz pojawiają się nowe.

W myśl art. 6 pkt 3 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568) wszystkie zabytki archeologiczne – bez względu na stan zachowania podlegają ochronie i opiece. Należy przy tym pamiętać, że zasięg stanowisk archeologicznych został wyznaczony na mapach na podstawie badań powierzchniowych. Jednak nie może on odpowiadać dokładnie zasięgowi występowania pozostałości osadnictwa pradziejowego pod ziemią. Dlatego należy traktować go zawsze orientacyjnie, może bowiem okazać się, że obiekty archeologiczne zalegają także w sąsiedztwie wyznaczonego na podstawie obserwacji powierzchniowej, zasięgu stanowiska.

Najlepiej zachowane są stanowiska archeologiczne położone na nieużytkach, terenach niezabudowanych oraz terenach zalesionych. Należy tutaj przypomnieć, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na każdego, kto zamierza realizować nowe zalesienia lub zmianę charakteru dotychczasowej działalności leśnej na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne, obowiązek pokrycia kosztów badań archeologicznych oraz ich dokumentacji.

Dużym zagrożeniem dla stanowisk archeologicznych są natomiast inwestycje budowlane i przemysłowe (zwłaszcza rozwój budownictwa mieszkalnego
i przemysłowego oraz budowa dróg), nielegalna eksploatacja piaśnic i żwirowni. Istotnym zagrożeniem jest również działalność rolnicza, zwłaszcza intensywna orka.

Do innego rodzaju zagrożeń należy działalność nielegalnych poszukiwaczy. Zagrażają oni przede wszystkim cmentarzyskom oraz stanowiskom o własnej formie krajobrazowej, jak grodziska czy fortyfikacje ziemne oraz pozostałości z okresu II wojny światowej.

Dlatego dla ochrony archeologicznego dziedzictwa kulturowego, na obszarach występowania stanowisk archeologicznych oraz w strefie ich ochrony, podczas inwestycji związanych z robotami ziemnymi, wymagane jest prowadzenie prac archeologicznych w zakresie uzgodnionym pozwoleniem na badania archeologiczne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków-Delegatury w Koninie przed uzyskaniem pozwolenia na budowę lub przed rozpoczęciem prac ziemnych.

Również przebudowa układów urbanistycznych, ruralistycznych i założeń pałacowo -parkowych prowadzi często do naruszenia średniowiecznych i nowożytnych nawarstwień kulturowych. W związku z tym wszystkie prace ziemne wymagają jednoczesnego prowadzenia badań archeologicznych. Wyniki badań często stanowią jedyną dokumentację następujących po sobie faktów osadniczych na tym terenie. Pozwalają one skorygować, uszczegółowić i potwierdzić informacje uzyskane ze źródeł pisanych. Pozyskany w trakcie badań materiał ruchomy umożliwia uzupełnienie danych o kulturze materialnej mieszkańców.



4.1.4. Obszary największego zagrożenia dla zabytków w gminie

a) nieruchomych

Gmina Kramsk, oprócz trzech miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego /Wola Podłężna, Rudzica i Rudzica I / nie posiada ogólnego gminnego planu zagospodarowania przestrzennego będącego prawem miejscowym. Z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej jest to istotne zagrożenie dla zabytków nieruchomych. Bowiem ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy jest jedną z czterech form ochrony wymienionej w art. 7 ustawy


o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Pozostałe, wpis do rejestru zabytków, dotyczy nielicznej grupy obiektów, zaś uznanie za pomnik historii lub utworzenie parku kulturowego obecnie gminy nie dotyczy. Brak szczegółowych zapisów dotyczących ochrony zabytków ujętych w ewidencji może spowodować daleko idące przekształcenia przestrzenne, kubaturowe, materiałowe i architektoniczne.

Tradycyjne budownictwo wiejskie na obszarze całej gminy ulega mniej lub bardziej dynamicznej zmianie, tak w funkcji obiektów jak i w formie. Wiąże się to z przemianami tradycyjnego wzorca rodziny wiejskiej, zmianami zachodzącymi


w lokalnych społecznościach wioskowych. Nowatorskie trendy gospodarowania, niszczą lub wręcz eliminują pozostałości dawnej architektury budowlanej.

W panoramicznym krajobrazie wsi zauważamy często dysonanse kształtowane współczesnymi trendami budowlanymi, gdzie wznoszona sylwetka współczesnego domu sąsiaduje na wyciągnięcie ręki z glinianą chałupą, chylącą się ku upadkowi. To nie przypadek, a wręcz reguła na polskiej wsi, gdzie tradycyjne elementy kultury ludowej łączą się z nowoczesnymi momentami kultury ogólnonarodowej.

Przemiany społeczne to proces. Może on przybierać różne formy, być mniej lub bardziej gwałtowny. W skrajnych przypadkach stanowi on zagrożenie dla form tradycyjnych, a takimi są niewątpliwie obiekty zabytkowe.

Przemieszczenia ludności, będące rezultatem i wynikiem II wojny światowej, doprowadziły do wyludnienia wielu wsi zamieszkałych, niekiedy od XVIII stulecia przez ludność pochodzenia niemieckiego. Owe pustostany zasiedlono w przeciągu kilku lat różnego typu odłamami ludności rodzimej. W rezultacie pozostałości poprzednich wspólnot, jakimi są cmentarze, ulegają powolnej i nieodwracalnej zagładzie. Brak zainteresowania zbiorowości lokalnych owymi cmentarzami, nie wynikał ze złej woli, lecz był czymś naturalnym, bo w praktyce nie był nośnikiem integracyjnym grupy. Istniejące na terenie gminy cmentarze ewangelickie, to przejaw wandalizmu, niezrozumienia wartości historycznej tych obiektów, traktowanie ich na zasadzie swój – obcy, uznania ich za rodzaj profanum.

Na terenie gminy znajduje się pięć nieczynnych cmentarzy ewangelickich
w miejscowościach: Izabelin, Konstantynów, Osowce, Pąchów, Lichnowo. Stan zachowania wszystkich jest bardzo zły; zarośnięte krzakami, samosiewami , wnętrza nieczytelne, miejscami trudno dostępne, zdewastowane i przemieszczone nagrobki, zatarte mogiły.

b) ruchomych

Zabytki ruchome na terenie gminy, stanowiące wyposażenie obiektu sakralnego, są właściwie i prawidłowo chronione.



c) archeologicznych

Największe zagrożenia dla stanowisk archeologicznych występują na obszarach eksploatacji złóż kopalin:



  1. kruszywa naturalne :

  • złoże „RYSINY” – eksploatowane sporadycznie, w zależności od lokalnego zapotrzebowania. Miąższość złoża od 1,7 m do 20,8 m, grubość nadkładu od 0,2 m do 4,2 m.

Złoże jest częściowo zawodnione, a woda występuje na głębokości od 4,2 m do 20,5 m.

  • złoże „KONSTANTYNÓW STARY” – eksploatacja została wstrzymana. Miąższość złoża od 2,5 m do 7,8 m, grubość nadkładu od 0,0 m do 0,3 m. Złoże jest częściowo zawodnione, a woda występuje na głębokości od 3,4 m do 8,2 m.

  1. węgiel brunatny

  • złoże „DRZEWCE” zalega na pow. 5,65 km 2 , w granicach gm. Kramsk
    i gm. Osiek Mały. Składa się z trzech pól : „Bilczew”, „Drzewce A i B„ . Miąższość złoża średnio 6,9 m, a maksymalnie 19,5 m. Eksploatacja złoża przewidziana jest do 2017 r.. Od 2003 r. zbierany jest nadkład.

Ponadto Plan Lokalnego Rozwoju Gminy Kramsk zakłada następujące zadania inwestycyjne zagrażające stanowiskom archeologicznym:

Budowa kanalizacji wiejskiej w m. Anielew

Budowa kanalizacji ściekowej w m. Bilczew

Budowa kanalizacji ściekowej w m. Grąblin – 130 przyłączy

Budowa kanalizacji ściekowej w m. Helenów II

Budowa kanalizacji ściekowej w m. Kramsk Łągi-Strumyk

Budowa kanalizacji ściekowej w m. Rudzica

Budowa oczyszczalni ścieków dla miejscowości Wysokie, Wacławów I, Podgór

Budowa kanalizacji deszczowej w m. Wola Podłężna

Budowa drogi asfaltowej w m. Nowy Czarków

Budowa drogi asfaltowej od torów kolejowych do m. Patrzyków przez m. Święte

Budowa ulic z chodnikami w m. Wola Podłężna

Budowa gminnego składowiska odpadów komunalnych w miejscowości Kramsk

Budowa sali gimnastycznej z zapleczem Szkoły Podstawowej w m. Anielew

Budowa Szkoły Podstawowej z salą gimnastyczną w m. Wola Podłężna

Budowa hali sportowej w m. Helenów II

Budowa boiska z ogrodzeniem w m. Drążek

Budowa boiska sportowego w m. Barce

W celu ochrony stanowisk archeologicznych oraz pradziejowych, średniowiecznych i nowożytnych nawarstwień kulturowych niezbędne jest uzgadnianie oraz wypełnianie przez inwestorów wymogów konserwatorskich określonych przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

4.2. Uwarunkowania wynikające ze Strategii Rozwoju Gminy Kramsk na lata 2005-2017

Strategia Rozwoju Gminy Kramsk na lata 2005-2017 przyjęta przez Radę Gminy Kramsk Uchwałą nr XXVI/126/05 z dnia 3 marca 2005 r. uwzględnia ochronę dziedzictwa kulturowego, włącza ją w rozwój gminy zarówno w zakresie wykorzystania obiektów dla celów turystycznych podnoszących jej atrakcyjność, jak również promocję imprez kulturalnych, plenerowych i festynów związanych z tradycją ludową tego regionu .

W pkt. Historia Gminy dość szczegółowo omówiono tło historyczne, opisano jedyny rejestrowy zabytek, jakim jest kościół w Kramsku wraz z jego zawartością zabytków ruchomych. Sygnalizacyjnie omówiono kompleks leśny w Grąblinie- miejsce kultu Maryjnego

na tym terenie. Strategia określa trzy zasadnicze obszary problemowe:

I. Rozwój rolnictwa i przedsiębiorczości w gminie.

II. Rozwój podmiotowości indywidualnej i wspólnotowej w gminie.

III. Wzrost jakości życia mieszkańców w gminie.

Obszary te podzielono na cele strategiczne. Łącznie w ramach Strategii


i Rozwoju Gminy Kramsk zaplanowano 43 programy operacyjne.

Cele strategiczne gminy wynikają z uwarunkowań przyrodniczych, kulturowych, gospodarczych i społecznych.

Trzeci obszar- wzrost jakości życia mieszkańców w gminie- określony jest czterema celami strategicznymi. Każdy z tych celów podzielony jest na zadania operacyjne. Cel drugi- zwiększenie oferty kulturalnej gminy - w programie 2/3 pod nazwą „ opracowanie zachowania gminnego dziedzictwa kulturowego”, jako zadanie stawia sobie zachowanie gminnego dziedzictwa kulturowego poprzez restytucję istniejących w gminie obiektów, które mają określoną wartość kulturową i turystyczną.

Realizacja programu przyczyni się do zahamowania procesu niszczenia zabytkowych obiektów Gminy Kramsk, które mają stać się atrakcjami turystycznymi, a także miejscem pracy dla mieszkańców gminy. Zapewni on również mieszkańcom możliwość czynnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, lepsze warunki wykorzystania czasu wolnego , wypoczynku i rozwoju zainteresowań, a tym samym zwiększy zadowolenie społeczne


i integracje mieszkańców gminy.

4.3. Uwarunkowania wynikające ze Studium Uwarunkowań
i Kierunków Zagospodarowania
Przestrzennego Gminy Kramsk

Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kramsk uchwalona przez Radę Gminy Kramsk Uchwałą nr XXXV/192/06 z dnia 28 marca 2006r.

W Rozdziale II .”Uwarunkowania, pkt 2.2. Diagnoza stanu środowiska”, wymieniono walory poszczególnych komponentów środowiska, które zadecydowały o objęciu tych terenów szczególną ochroną: teren całej gminy z wyłączeniem doliny Warty, jako część składową”Goplańsko- Kujawskiego Obszaru Chronionego”. W odniesieniu do tego obszaru postuluje się utworzenie rezerwatu leśnego „Niesłusz” i rezerwatu faunistycznego „Strumyk”. Wymienia się pomniki przyrody wpisane do rejestru zabytków: lipę szerokolistną
w Anielewie, oraz głaz narzutowy w Rudzicy.

W pkt.3. ”Stan środowiska kulturowego” wymieniane są enumeratywnie obiekty zabytkowe na terenie gminy. Należą do nich obiekty architektury i budownictwa, cmentarze wpisane do gminnej ewidencji zabytków oraz obiekty archeologiczne, takie jak

stanowiska archeologiczne:

  1   2   3


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość