Strona główna

Sprządzanie roztworów o określonym stęŻeniu


Pobieranie 83.89 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar83.89 Kb.

SPRZĄDZANIE ROZTWORÓW O OKREŚLONYM STĘŻENIU




CZĘŚĆ TEORETYCZNA



Sposoby wyrażania zawartości składników w roztworach

Zawartość składnika w roztworze wyraża się liczbą określającą, ile substancji rozpuszczonej znajduje się w jednostkowej ilości (masie lub objętości) roztworu lub rozpuszczalnika.


ilość substancji rozpuszczonej

zawartość składnika =

ilość roztworu
ilość substancji rozpuszczonej

zawartość składnika =

ilość rozpuszczalnika
Do wyrażenia ilości substancji rozpuszczonej można stosować jednostki fizyczne masy (gramy, miligramy itd.) lub jednostki chemiczne (mole, milimole itd.). Te same jednostki mogą być stosowane do wyrażania ilości roztworu lub rozpuszczalnika. W różnych dziedzinach zostały zwyczajowo przyjęte pewne określone sposoby wyznaczania zawartości składnika w roztworze, najbardziej przydatne w danej dziedzinie. W technice przyjmuje się na ogół jednostki fizyczne, w chemicznych metodach chemii analitycznej najczęściej stosuje się jednostki chemiczne.

Zawartość składnika w roztworze można określić jego ilością w stosunku do objętości całego układu. Taki sposób nazywany jest poprawnie stężeniem. W zależności od tego, czy substancję rozpuszczoną określamy przez jej masę, czy przez liczność substancji rozpuszczonej, możemy mówić o stężeniu masowym składnika bądź o stężeniu molowym.

* * *

Stężenie masowe składnika B, B, równe jest ilorazowi masy określonego składnika, mB i objętości układu (roztworu) zawierającego tę masę, V

B

Stężenie to jest również określane jako stężenie masowo-objętościowe i oznaczane m/V. Jednostkami stężenia masowego najczęściej używanymi są g/l, mg/ml, g/ml. Symbolem stężenia masowego zgodnie z zaleceniami IUPAC jest litera  (ro).

W podręcznikach często jest stosowany symbol c, który zgodnie z tymi wytycznymi oznacza stężenie molowe, a nie ogólnie stężenie.

Symbole jednostek muszą być używane nierozdzielnie. Jeśli więc na przykład mamy roztwór zawierający 12g chlorku sodu w litrze, to nie wolno zapisywać stężenia w postaci 12g NaCl/l, natomiast poprawny jest zapis 12g/l NaCl. Uwaga ta ma charakter ogólny i odnosi się do wszystkich sposobów zapisu zawartości składnika.




Przykład 1:

Jakie jest stężenie masowe roztworu, który w 0.25 litra zawiera 5 gramów chlorku sodu?



Rozwiązanie:Z definicji stężenia masowego

NaCl g/l NaCl



Przykład 2:

Obliczyć stężenie masowe roztworu, który w 250ml zawiera 0.2 mola NaOH.



Rozwiązanie: Należy najpierw obliczyć masę wodorotlenku sodu, która odpowiada 0.2mola. Ponieważ masa molowa NaOH

MNaOH = MNa + MO + MH = 22.99 + 16.00 + 1.01 = 40.00 g/mol

Podana liczność odpowiada masie

mNaOH = MNaOH  nNaOH = 40.00  0.2 = 8.00 g

stąd stężenie masowe

NaCl g/l NaOH






Ułamek masowy, wB, jest to stosunek masy określonego składnika, mB, do masy całego układu (roztworu), mG. Określa on liczbę gramów składnika B w 100 gramach roztworu.

wB

Ułamek masowy można wyrazić również w formie



wB

mi –suma mas wszystkich składników roztworu (na ogół składnika rozpuszczonego i rozpuszczalnika), wtedy



wB

gdzie: mR –masa rozpuszczalnika.

Ułamek masowy jest wielkością niemianowaną, ponieważ zarówno masa składnika, jak i masa roztworu muszą być wyrażone w tych samych jednostkach masy, np. g/g lub kg/kg. Uwaga ta odnosi się również do innych ułamków (objętościowego, molowego), które muszą być również wyrażane w takich samych jednostkach objętości lub liczności.

Często zawartość składnika jest wyrażana w procentach; określa się ją wtedy jako procent obliczony masowo i oznacza % (m/m). (Dawniej do określenia tego stężenia stosowano nazwę –procent wagowy). W ten sposób z reguły wyraża się zawartość składników w stężonych roztworach kwasów i zasad, np. określenie 25% (m/m) HNO3 oznacza, że w 100 g roztworu kwasu znajduje się 25 gramów kwasu azotowego (V).



Ułamek masowy wyrażony w % oznacza więc masę substancji (w gramach) rozpuszczonej w 100 g roztworu.




Przykład 3:

Roztwór zawiera 30g NaOH w 250ml roztworu. Jaka jest zawartość NaOH wyrażona w ułamku masowym i w % obliczonych masowo? Jakie jest stężenie masowe roztworu? Gęstość roztworu wynosi 1.11g/l.



Rozwiązanie: Aby obliczyć ułamek masowy NaOH, należy wyznaczyć masę roztworu d, m = dV = 1.11250 =277g

wNaOH

zNaOH = 0.108 100% = 10.8%

Stężenie masowe


g/ml


W analizie śladowej oznacza się bardzo małe zawartości składników (mniej niż 0.01%) i aby uniknąć stosowania bardzo małych liczb wprowadzono specjalne jednostki (obecnie niezalecane) oznaczane skrótem ppm, pochodzącym od nazwy angielskiej parts per milion (części na milion).

Zawartość 1 ppm oznacza, że w 1 milionie części (np. gramów) substancji analizowanej znajduje się 1 część (1gram) oznaczanego składnika, czyli 1 część na milion.

Dla odważki wynoszącej 1g, 1ppm = 10-6g. Występują zatem zależności

1ppm = 10-6g/g = 1g/g = 1g/ml = 10-4 %

(10-4 %, ponieważ 1g stanowi 100%).

Inną jednostką małych stężeń jest 1 ppb –1 część na miliard (ang. part per billion). Billion w piśmiennictwie amerykańskim oznacza miliard (109), a nie bilion (1012).

1ppb = 10-9g/g = 1ng/g = 1ng/ml = 10-7 %

Jeszcze mniejszą jednostką jest 1 ppt – 1 część na trylion (ang. part per trillion).

1ppt = 10-12g/g = 1pg/g = 1pg/ml = 10-10 %

W piśmiennictwie amerykańskim oznaczenie ppt jest używane także do wyrażania liczby części wagowych substancji zawartych w 103 części wagowych roztworu (parts per thousand), np. 1 ppt NaCl oznacza 1g NaCl w 1kg roztworu.
Ułamek objętościowy, B, jest to stosunek objętości określonego składnika VB do objętości całego układu (roztworu) VG

B



Często zawartość składnika jest wyrażana w procentach i określana jako procent obliczony objętościowo oraz oznaczana % (V/V). W ten sposób wyraża się stężenie substancji ciekłych lub gazowych, np. określenie C2H5OH roztwór wodny 15% (V/V) oznacza, że 15ml etanolu rozcieńczono wodą do objętości 100ml. Ułamek objętościowy wyrażony w % oznacza więc objętość substancji (w mililitrach) rozpuszczonej w 100ml roztworu.

Ułamek objętościowy jest formą wyrażenia stężenia mieszaniny gazów lub cieczy. Objętości składnika rozpuszczonego, rozpuszczalnika i roztworu powinny być mierzone w tych samych warunkach temperatury i ciśnienia.


Ułamek molowy, xB, jest to stosunek liczności materii nB określonego składnika do sumy liczności materii wszystkich składników układu ni

xB

Jednostka mol/mol. Stężenie to jest wyrażane również jako procent obliczony molowo (i zapisywane w skrócie % (n/n)); wtedy określa liczbę moli danego składnika w roztworze o całkowitej liczności materii równej 100.



Znając masy składników układu mB i ich masy molowe MB liczbę moli można wyrazić wzorem

nB

Suma ułamków molowych składników mieszaniny jest równa jedności.






Przykład 6:

Zmieszano 0.02 mola wody, 1.00 mol etanolu i 0.98 mola benzenu. Wyrazić skład roztworu w ułamkach molowych.



Rozwiązanie: Początkowo należy obliczyć całkowitą (sumaryczną) liczność mieszaniny. Wynosi ona

0.02 + 1.00 + 0.98 = 2.00 mol

Udziały molowe poszczególnych składników, a więc ich ułamki molowe, wynoszą:

xH2O xC2H5OH xC6H6

łatwo sprawdzić również, że



czyli


xH2O + xC2H5OH + xC6H6 = 0.01 + 0.50 + 0.49 = 1.00

Odpowiednie ułamki molowe można wyrazić w procentach i wówczas



xH2O (%)(n/n)

xC2H5OH (%)(n/n)

xC6H6 (%)(n/n)
Stężenie molowe, cB, jest to stosunek liczności (ilości) materii, nB, określonych cząstek B rozpuszczonego składnika do całkowitej objętości danego roztworu, V, zawierającego te cząstki.

cB

Ponieważ jednostką liczności materii jest mol, stężenie molowe można określić jako stosunek liczby moli składnika B do całkowitej objętości roztworu zawierającego ten składnik albo jako liczbę moli składnika B w jednym litrze roztworu. Jednostką miary stężenia molowego jest mol/l. Mol jest zgodnie z układem SI jednostką liczności materii.

Zwykle posługujemy się wygodniejszą ze względów praktycznych jednostką milimola na litr, równą 10-3 mol/l. Oczywiście stężenie wyrażone w molach na litr jest liczbowo równe stężeniu wyrażonemu w milimolach na mililitr.

Dawniej do wyrażania stężenia molowego stosowano symbol M (analogiczny do symbolu N dla stężenia normalnego). Symbol ten jest powszechnie spotykany w literaturze, ponieważ jest bardzo wygodny w użyciu. Należy jednak zwrócić uwagę, że w układzie SI, M jest symbolem masy molowej i mogą tutaj występować dwuznaczności, zwłaszcza przy używaniu symboli ogólnych. W Polskich Normach i normach międzynarodowych do oznaczania stężenia molowego zaleca się symbol c, z podaniem wzoru substancji oraz wartości liczbowej stężenia w jednostkach mol/l, np. cH2SO4 = 0.1mol/l.

Jeżeli ilość składnika rozpuszczonego określona jest w jednostkach masy, należy w celu obliczenia stężenia molowego znaleźć liczność tego składnika

nB [mol]

Znając masę substancji rozpuszczonej mB, masę molową składnika B oraz objętość roztworu V można łatwo obliczyć stężenie molowe. Liczbę moli substancji B, jaka znajduje się w V ml roztworu, wyraża stosunek mB/MB.

W 1ml roztworu liczba moli substancji B wynosi mB/(MBV).

W 1l roztworu liczba moli jest 1000 razy większa i wynosi



cB

gdzie: cB -stężenie molowe substancji B (mol/l), mB -masa substancji B (g),



MB -masa molowa substancji B (g/mol), V -objętość roztworu (ml).

W obliczeniach analitycznych często jest potrzebna znajomość liczby moli substancji B zawartej w objętości V ml roztworu o stężeniu molowym cB . Oblicza się ją następująco:



liczba moli substancji B w 1ml roztworu,

liczba moli substancji B w Vml roztworu

Masa molowa danej substancji jest niezmienna i nie zależy od przebiegu reakcji w przeciwieństwie do gramorównoważnika.




Przykład 7:

Obliczyć liczność jonów potasu w 0.50 l roztworu siarczanu potasu o stężeniu 0.120 mol/l.



Rozwiązanie: Liczność materii obliczamy na podstawie iloczynu stężenia molowego i objętości roztworu. Tak więc

NK2SO4 = cV [(mol/l) l] = 0.1200.50 = 0.06 mol

Uzyskany wynik wskazuje na liczność siarczanu potasu, jednakże w jednym molu siarczanu potasu, K2SO4, mamy 2 mole jonów potasu. Wobec tego liczność jonów potasu jest dwukrotnie większa, gdyż uzyskany wynik należy jeszcze podzielić przez współczynnik równoważności fk = ½. W wyniku uzyskujemy

nK+ mol/l
Przykład 8:

600ml roztworu zawiera 9.00 g NaOH. Obliczyć stężenie molowe roztworu.



Rozwiązanie: Obliczamy liczność NaOH, zawartego w podanej objętości roztworu

nNaOH mol = 225 mmol

zgodnie z definicją roztworu molowego

c mol/l

oczywiście rozwiązanie to można przeprowadzić na liczbach ogólnych, gdyż



c

a po podstawieniu danych liczbowych otrzymuje się wynik analogiczny do podanego poprzednio




Do przeliczania stężeń molowych substancji w roztworze na stężenia procentowe potrzebna jest znajomość gęstości roztworu dr



dr lub

Stężenie molowe na procentowe i odwrotnie procentowe na molowe można przeliczać według wzorów


c% cm

Przykład 9:

Obliczyć stężenie molowe 30% roztworu kwasu siarkowego, którego gęstość d = 1.218g/ml.



Rozwiązanie: Aby obliczyć masę substancji rozpuszczonej należy znaleźć masę całkowitą roztworu, a następnie masę substancji rozpuszczonej. Masa roztworu wynosi

M = Vd [g]

Natomiast masa substancji rozpuszczonej w % równa jest

mH2SO4


Z kolei obliczamy liczność kwasu siarkowego


nH2SO4

stąd stężenie molowe względem H+ (f = ½)

c1/2H2SO4

Po podstawieniu danych liczbowych otrzymamy

c1/2H2SO4 mol/l

Stężenie normalne, cn, oznacza liczbę gramorównoważników substancji rozpuszczonej R, zawartej w 1dm3 roztworu.


cn

Gramorównoważnik kwasu równa się masie molowej kwasu podzielonej przez liczbę kwaśnych wodorów [H+], zdolnych do wymiany na metal



Rk

Gramorównoważnik zasady równy jest masie molowej zasady podzielonej przez liczbę grup wodorotlenowych [OH].



Rz

Gramorównoważnik soli równa się masie molowej soli podzielonej przez ładunek i liczbę danego rodzaju jonów powstałych z cząsteczki soli.



Ms

Rs =

ilość jonów Me wartościowość Me
Stężenie molowe cm można przeliczyć na normalne cn korzystając ze wzoru:

cn = z cm

gdzie: z -liczba gramorównoważników odpowiadająca jednemu molowi składnika.



PRZYGOTOWANIE, ROZCIEŃCZANIE I MIESZANIE ROZTWORÓW

Sposoby obliczeń stosowane w przypadkach przygotowania roztworów z czystych substancji wynikają wprost z podanych wzorów obliczania stężenia roztworów. Omówienia wymagają sposoby obliczeń stosowane w przypadkach przygotowania roztworów z roztworów o różnych stężeniach oraz przez rozcieńczanie, które jest specjalnym przypadkiem mieszania roztworu z czystym rozpuszczalnikiem.

W przypadku mieszania roztworów w otrzymanym końcowym roztworze masa zarówno substancji rozpuszczonej, jak i rozpuszczalnika równa jest sumie odpowiednich mas każdego z początkowych roztworów (1) i (2). A więc masa substancji rozpuszczonej

m = m(1) + m(2)

Jeśli przez mr, mr(1), mr(2), oznaczymy odpowiednio masy roztworu końcowego i masy roztworów (1) i (2) przed zmieszaniem, a przez w(%) z odpowiednimi indeksami zawartości procentowe tych roztworów, to



w(%)mr = w(%)(1)mr(1) + w(%)(2)mr(2)

co wynika ze wzoru, w którym masę substancji rozpuszczonej wyrażono iloczynem masy roztworu i jego zawartości procentowej. Podczas mieszania roztworów masa roztworu końcowego równa jest, sumie mas roztworów początkowych.



Uwaga: należy pamiętać, że takiej równości nie ma, gdy rozpatruje się objętości roztworów, zwłaszcza w przypadkach mieszania roztworów o znacznie różniących się stężeniach.

Z podanych równości można łatwo obliczyć, że



w(%)[mr(1) + mr(2)] = w(%)(1)mr(1) + w(%)(2)mr(2)

Podana zależność umożliwia obliczenie zawartości składnika w roztworze otrzymanym po zmieszaniu, w(%), bądź ilości roztworów wyjściowych potrzebnych do otrzymania roztworu o żądanej zawartości. Jeśli zamiast mieszania dwóch roztworów o zawartościach w(%)(1), i w(%)(2), rozcieńczamy roztwór o stężeniu w(%)(1), czystym rozpuszczalnikiem, to w(%)(2) = 0 i wzór upraszcza się do postaci



w(%)[mr(1) + mr(2)] = w(%)(1)mr(1)

Jeśli do roztworu o stężeniu w(%)(1) = 0 dodajemy czystej substancji w celu otrzymania bardziej stężonego roztworu, to w(%)(2) = 100, a mr(2) oznacza ilość danej substancji.


Przykład 10


Do 28g 7.5-procentowego roztworu KCl dodano 122g wody. Jaka była zawartość procentowa KCl w otrzymanym roztworze?

Rozwiązanie: Masa roztworu mr(2) po dodaniu wody jest sumą masy wody i 7.5% roztworu

mr(2) = mr(1) + mH2O

masa KCl w 7.5% roztworze wynosi



mKCl

po rozcieńczeniu



w(%)(2)


Podane sposoby obliczania mogą się również odnosić, z odpowiednimi zmianami, do przypadków, gdy wyrażamy ilość substancji nie w gramach, ale w molach. Jeśli stężenie wyrażamy jako stężenie molowe, to iloczyn stężenia i objętości roztworu równy jest liczności materii (liczbie moli) znajdującej się w tym roztworze.



n[mol] = cBV

a przy mieszaniu dwóch różnych roztworów



ni = ni(1) + ni(2)

odpowiednio w końcowym roztworze o objętości V stężenie cB można obliczyć wiedząc, że



cBV = cB(1)V1 + cB(2)V2

Tak jak poprzednio, gdy rozważamy przypadek rozcieńczania (mieszanie z roztworem o stężeniu cB(2) = 0), uproszczona zależność ma postać



cBV = cB(1)V1

Istotną różnicą jest tu fakt, że łączna objętość roztworu nie musi być równa sumie objętości roztworów początkowych użytych do mieszania. Dlatego też w praktyce laboratoryjnej, jeśli z roztworu o stężeniu cB(1) chcemy uzyskać bardziej rozcieńczony roztwór cB to roztwór bardziej stężony rozcieńczamy do końcowej objętości, a nie dodajemy czystego rozpuszczalnika w ilości równej różnicy objętościowej końcowej i początkowej.

W rozwiązaniu problemu, jak należy postąpić, aby przez zmieszanie roztworów o stężeniach A mol/l i B mol/l otrzymać roztwór o stężeniu C mol/l, wyjaśnia następujące rozumowanie. Symbolem x oznacza się część końcowej, żądanej objętości roztworu A, symbolem y –część przypadającą na roztwór B. W takim wypadku muszą być spełnione dwie równości:

Ax + By = C

x +y = 1

Z równości tych otrzymuje się:



x y

Jeżeli np. przez zmieszanie roztworu 0.1mol/l i roztworu 1mol/l należy otrzymać roztwór 0.5mol/l, trzeba wziąć:

roztworu 0.1mol/l x końcowej objętości

roztworu 1mol/l y końcowej objętości


Często z roztworów bardziej stężonych otrzymuje się roztwory rozcieńczone. W celu obliczenia proporcji, w jakich należy zmieszać roztwór bardziej stężony z rozpuszczalnikiem albo z roztworem bardziej rozcieńczonym, aby otrzymać roztwór o żądanym stężeniu, można posłużyć się następującym sposobem obliczania. Jeżeli z roztworu p% (38%) i wody (0%) trzeba otrzymać roztwór x% (20%), wpisuje się te dane krzyżowo:
p x  0 38 20

x 20

0 p  x 0 18
i odczytuje, że trzeba wziąć x 0 części (20 części) roztworu p% (38%) i zmieszać z p x częściami (18 częściami) wody. Powyższe obliczenia dotyczą części wagowych. Części objętościowe można stosować tylko wtedy, kiedy podczas mieszania nie zachodzi kontrakcja (zmniejszanie) objętości.

Stężenia kwasów wyraża się często podając obok nazwy lub wzoru kwasu liczby w nawiasie, które wskazują na stopień rozcieńczenia stężonego kwasu wodą. Na przykład określenie „kwas solny (1+1)” lub „HCl (1+1)” oznacza kwas solny otrzymany przez rozcieńczenie 1 objętości stężonego kwasu solnego 1 objętością wody. Kwas siarkowy (1+4) lub H2SO4 (1+4) oznacza kwas siarkowy otrzymany przez zmieszanie 1 objętości stężonego kwasu siarkowego z 4 objętościami wody.



Stężony kwas siarkowy należy wlewać do wody i mieszać.


Przykład 11:

Ile gramów wody należy dodać do 20g 30% roztworu KOH, aby otrzymać roztwór 12%?



Rozwiązanie: Posługując się krzyżową regułą mieszania znajdujemy, że trzeba zmieszać:
roztwór 30% 12 części masowych 30% roztworu KOH

roztwór 12%

roztwór 0% 12 części masowych wody

i z proporcji obliczamy masę dodanej wody x
Przykład 12:

W jakim stosunku masowym należy zmieszać 10% roztwór NH4Cl z 25% roztworem tej samej substancji, aby otrzymać roztwór 15%?



Rozwiązanie: Oznaczając zawartość w 10% roztworze przez w(%)(1), w 25% przez w(%)(2), a w 15% przez w(%), możemy napisać, zgodnie ze wzorem

Podstawiając dane liczbowe, otrzymujemy



Analogiczny wynik otrzymamy stosując krzyżową regułę mieszania


roztwór 25% 5 części masowych

roztwór 15% =1/2

roztwór 10% 10 części masowych


Należy zatem 1 część masową 25% roztworu zmieszać z 2 częściami masowymi 10% roztworu. Otrzymujemy wówczas 3 części masowe 15% roztworu.

Przykład 13


Zmieszano 250ml 0.200mol/l roztworu CH3COOH z 150ml 0.600mol/l roztworu CH3COOH. Obliczyć stężenie molowe otrzymanego roztworu.

Rozwiązanie: Oznaczając mieszane roztwory przez 1 i 2 możemy napisać, że liczba milimoli w tych roztworach wyniesie odpowiednio:

n1 = cB(1)V1 = 2500.200 = 50 milimoli

n2 = cB(2)V2 = 1500.600 = 90 milimoli

W otrzymanym roztworze liczność materii wyniesie

n = n1 + n2 = cB(1)V1 + cB(2)V2

objętość zaś

V = V1 + V2

a stężenie molowe



cB mol/l

LITERATURA:

  1. Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej”; praca zbiorowa pod redakcją Z. Galusa Wydawnicto naukowe PWN, W-wa 1996,

  2. Obliczenia w chemii analitycznej”; A. Cygański, B.Ptaszyński, J.Krystek; Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, W-wa 2000,

  3. Obliczenia chemiczne –Zbiór zadań z chemii nieorganicznej i analitycznej wraz z podstawami teoretycznymi”; prac zbiorowa pod redakcją A. Śliwy, PWN W-wa 1979,


CZĘŚĆ PRAKTYCZNA

Przykład 1


Sporządzić 500ml roztworu o stężeniu 2.00 mol/l NaOH.

Rozwiązanie: Zgodnie z definicją roztworu molowego

cNaOH

oraz


nNaOH

otrzymujemy, że dla MNaOH = 22.99g+16.00g+1.01g = 40.00g



mNaOH = cNaOH V MNaOH = 2.000.50040 = 40g NaOH

W celu sporządzenia 500ml 2.00mol/l roztworu NaOH należy odważyć 80.00g NaOH.


Przygotowanie roztworu

Na wadze technicznej odważyć 40.00g suchego NaOH używając w tym celu zlewki o objętości 250ml. Naważkę NaOH rozpuścić ostrożnie! w małej ilości wody destylowanej i przenieść ilościowo do kolby miarowej o objętości 500ml i dopełnić wodą destylowaną do kreski. Tak sporządzony roztwór należy zatkać korkiem, wymieszać i przelać do polietylenowej butelki, w której ma być przechowywany.



Zadania do wykonania:


W oparciu o przykład 1 obliczyć naważki i sporządzić następujące roztwory:

1) 0.1mol/l AgNO3, 2) 0.05mol/l AgNO3, 3) 1.0mol/l NH4Cl,

4) 0.5mol/l K2Cr2O7, 5) 0.5mol/l Na2HPO4, 6) 0.1mol/l KJ,

7) 0.9mol/l KSCN, 8) 2.0mol/l CH3COONa, 9) 0.1mol/l KMnO4

10) 0.1mol/l CuSO4, 11) 0.1mol/l CaCl2, 12) 1.0mol/l KCl,

13) 0.1mol/l SrCl2, 14) 0.5mol/l MgSO4, 15) 1.0mol/l NaCl,

16) 1.0N (NH4)2C2O4, 17) 1.0N FeCl3, 18) 1.0N K2CrO4,

19) 1.0N ZnSO4, 20) 0.1N Pb(NO3)2, 21) 0.75N FeCl3,

22) 0.1mol/l SnCl –1000ml roztworu zakwasić 1ml stężonego kwasu solnego,

23) 0.1mol/l FeSO4 –1000ml roztworu zakwasić 1ml stężonego kwasu siarkowego,

23) 0.3N MnSO4 –1000ml roztworu zakwasić 1ml stężonego kwasu siarkowego,

Przykład 2


W jakim stosunku masowym należy zmieszać 80% roztwór CH3COOH z wodą aby otrzymać roztwór 10%?

Rozwiązanie: Stosując krzyżową regułę mieszania możemy zapisać, że
roztwór 80% 100 części masowych CH3COOH

roztwór 10%

roztwór 0% 8010 części masowych wody


Należy zatem 10 części masowych roztworu 80% CH3COOH zmieszać z 70 częściami wody destylowanej. Otrzymujemy wówczas 80 części masowe 10% roztworu CH3COOH.

Zadania do wykonania:


W oparciu o przykład 2 obliczyć objętość 30% H2O2 jaką należy użyć aby po rozcieńczeniu wodą destylowaną uzyskać 250ml roztworu 2% H2O2.

Przykład 3


Określenie „HCl (1+1) oznacza kwas solny otrzymany przez rozcieńczenie 1 objętości stężonego kwasu solnego 1 objętością wody, H2SO4 (1+4) oznacza kwas siarkowy otrzymany przez zmieszanie 1 objętości stężonego kwasu siarkowego z 4 objętościami wody.

Zadania do wykonania:


W oparciu o przykład 3 sporządzić następujące roztwory:

1) HNO3 (2+13), 2) HCl (1+5), 3) NH4OH (1+3),


Stężone roztwory kwasów i zasad należy bardzo ostrożnie wlewać do wody po ściankach naczynia używając okularów ochronnych lub w wyjątkowych przypadkach (za zgodą prowadzącego) trzymając zlewkę z wodą w kierunku „od siebie”.

Przykład 4


1.00g stałego NaOH rozpuszczono w wodzie i otrzymano roztwór o objętości 100ml. Wyrazić zawartość NaOH w tym roztworze w ułamku masowym i w procentach, wiedząc że jego gęstość d=1.009g/ml.

Rozwiązanie: Aby znaleźć masę całego roztworu, należy objętość roztworu V pomnożyć przez gęstość roztworu d

m = d[g/l]  V[ml] = 1.009  100 = 100.9g

Ułamek masowy NaOH wynosi zatem

wB

lub w procentach zawartość



wB% = 0.00991100% = 0.991%  1%

Zadania do wykonania:


W oparciu o przykład 4 sporządzić roztwór 4% BaCl2.
Przygotowanie roztworu:

Uwaga: ponieważ nie znamy gęstości 4% BaCl2 sporządzając roztwór należy:

  • umieścić na wadze technicznej zlewkę o objętości 250ml i wytarować wagę,

  • w ustawionej na wadze zlewce odważyć obliczoną naważkę suchego BaCl2,

  • wprowadzić do zlewki za pomocą tryskawki i kroplomierza odpowiednią ilość wody i dokładnie wymieszać,

  • tak sporządzony roztwór należy przelać do kolby (butelki), w której ma być przechowywany po czym zatkać kolbę (butelkę) korkiem.



Przykład 5


Ile mililitrów 96% roztworu H2SO4 o gęstości d=1.84g/cm3 należy dodać do wody w celu otrzymania 1000ml roztworu o stężeniu 1mol/l.

Rozwiązanie: W oparciu o znajomość MH2SO4 = 98 obliczamy stężenie molowe 96% roztworu H2SO4

cm mol/l

znając całkowitą liczbę moli H2SO4 w 1000ml 96% roztworu H2SO4 obliczamy w jakiej objętości tego roztworu znajduje się jeden mol H2SO4, układamy w tym celu proporcję



18 moli H2SO4 1000ml (96% roztworu H2SO4)

1 mol H2SO4 xml (96% roztworu H2SO4)

x = 55.6ml H2SO4
Przygotowanie roztworu:

W celu przygotowania 1000ml roztworu 1mol/l H2SO4 należy:



  • zachowując szczególne środki bezpieczeństwa, odmierzyć pod dygestorium 55.6ml stężonego H2SO4, używając w tym celu pipety wyposażonej w odpowiedni tłoczek,

  • przenieść odmierzoną ilość roztworu H2SO4 do kolby miarowej o objętości 1000ml pamiętając aby na dnie kolby znajdowała się pewna ilość wody (ok. 200ml) po czym uzupełnić uzyskany roztwór wodą destylowaną do kreski,

  • uzyskany roztwór dokładnie wymieszać a kolbę zamknąć korkiem.








©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość