Tolerancja religijna w Polsce



Pobieranie 19.8 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar19.8 Kb.
Tolerancja religijna w Polsce.

Od czasów Kazimierza Wielkiego Polska stawała się pierwszym w Europie wielowyznaniowym państwem (Zadecydowały o tym dwa dokumenty króla Kazimierza Wielkiego. 30 sierpnia 1356 król zatwierdził zwyczaje, wolności i przywileje w dziedzinie kultu i spraw administracyjnych dla monofizyckich Ormian. W dokumencie z 1341 r. zagwarantował wyznawcom Kościoła prawosławnego poszanowanie ich obrządku i obyczajów)



Edykt wieluński króla Władysława Jagiełły z 1424 r., uznał husytyzm za przestępstwo przeciwko państwu. Ale w tym samym wieku szlachta prawosławna cieszyła się tymi samymi przywilejami co i katolicka, podobnie jak Ormianie. Pewne ograniczenie w zakresie dostępu prawosławnych do najwyższych urzędów w Wielkim Księstwie Litewskim zniósł król Zygmunt August w 1563 r. i 1568 r. Oprócz prawosławnych i Ormian tolerancją cieszyli się w Polsce Tatarzy, zamieszkujący niektóre miasta i liczniej wsie litewskie, Żydzi, a także Karaimi pochodzenia tureckiego.

Tolerancję otrzymali również anabaptyści, którzy przybyli do Polski w 1535 r., a także menonici, którzy zjawili się w Polsce w 1526 r. W latach 1557-1559 król Zygmunt August zagwarantował miastom pruskim swobodę wyznania augsburskiego, a w układzie wileńskim w 1561 r. otrzymały ten sam przywilej Inflanty, w których król zagwarantował szlachcie i mieszczaństwu wolność wyznania luterańskiego zabezpieczając równocześnie tolerancję dla katolicyzmu.



Bezpośrednia przyczyna była Ugoda Sandomierska

porozumienie pomiędzy wyznaniami reformowanymi w I Rzeczypospolitej: luteranami, kalwinami oraz braćmi czeskimi zawarte 14 kwietnia 1570 r. w Sandomierzu. Nie brali w nim udziału arianie. Intencją była wspólna obrona przed kontrreformacją i zaprzestanie walk między różnymi wyznaniami protestanckimi. Postanowiono uznawać wzajemnie sakramenty oraz kaznodziejów. Planowano wspólne synody. Zgodę sandomierską uważa się za najstarszy akt ekumeniczny w Europie.

Stworzono projekt konstytucji, w której postulowano zrównanie prawne z katolikami. Chciano również zniesienia jurysdykcji kościelnej w odniesieniu do osób świeckich, darowania zaległych dziesięcin oraz wprowadzenia wolności wyznania.

Ale projekt ten wówczas nie przeszedł. Tymczasem 7 lipca 1572 r. zmarł ostatni z Jagiellonów, a obóz protestancki w obliczu nowej elekcji znalazł się bez gwarancji prawnych dla swego wyznania.

Ze względu na to, że obradowano w czasie bezkrólewia, właściwą formą dla zagwarantowania ważności uchwał było zawiązanie konfederacji generalnej. Nastroje po nocy św. Bartłomieja zmuszały obradujących nad zabezpieczeniem pokoju w kraju i do uwzględnienia sprawy tolerancji wyznaniowej. Trudno dziś ustalić, kim byli autorzy tej uchwały. Wiadomo, że wybitną rolę przy redagowaniu uchwał konfederacji warszawskiej odegrał Mikołaj Sienicki. Zdecydowanym jej zwolennikiem był Szafraniec. Przypuszcza się również, że wnioskodawcą był Jakub Niemojewski. Do opracowania projektu ustawy zaproponowano powołać komisję. Do komisji weszli katolicy: Stanisław Karnkowski, Jan Sierakowski, wojewoda łęczycki, Jan Działyński, wojewoda chełmiński, Jan Herburt, kasztelan sanocki, i Jan Kostka, kasztelan gdański: z ewangelików zaś: Piotr Zborowski, wojewoda sandomierski, Hieronim Ossoliński, kasztelan sandomierski, i Jan Tomicki, kasztelan gnieźnieński. Poza tym powołano siedmiu posłów ziemskich, których nazwiska są dziś nieznane.

Projekt konfederacji przedstawiono na wspólnym posiedzeniu senatu i posłów ziemskich w dniu 27 stycznia 1573; Ostatecznie akt zwany konfederacją warszawską został przyjęty większością głosów w dniu 29 stycznia 1573 roku.

Konfederacja warszawska jest aktem dotyczącym różnych spraw państwowych. Głosi ona, że "rady koronne, duchowne i świeckie, i rycerstwo, oraz stany insze jednej nierozdzielnej Rzeczypospolitej, Wielkiego Księstwa Litewskiego i miasta koronne — uznały pod tym niebezpiecznym czasem - pokój między sobą, sprawiedliwość, porządek i obronę Rzeczypospolitej zachować". Akt wypowiada się więc w imieniu duchowieństwa, szlachty oraz miast i dotyczy pokoju wewnętrznego w ogólnym znaczeniu. Następnie akt precyzuje możliwości niepokoju, którym pragnie zapobiec. A więc nie chce dopuścić, "aby jedna część bez drugiej pana sobie obierać mogła", chodzi więc o to, aby konkretna sytuacja historyczna nie spowodowała wojny domowej.

Uzgodniono, że król-elekt „prawa wszystkie, przywileje i wolności poprzysiąc ma". I tu dodano, że król przysięgnie zachować pokój pospolity między rozerwanymi we wierze". Wolność wyznania potraktowano więc jako jedną z „wolności" zagwarantowanych przywilejami szlacheckimi. Następnie król miał się zobowiązać, że nie będzie prowadził wojny ani powoływał pospolitego ruszenia bez uchwały sejmowej. ( I tu następował artykuł zakwestionowany przez duchowieństwo.) Stwierdzał on stan rzeczy, że w Rzeczypospolitej istnieją duże różnice w sprawach wiary, a ponieważ w innych państwach doprowadziło to do rozruchów, wobec tego zebrani zobowiązują siebie i gwarantują swojemu potomstwu "pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary a odmiany w Kościelech krwie nie przelewać".)

Potem następuje artykuł, że nie ogranicza się zwierzchności nad poddanymi i gdyby gdziekolwiek próbowano pod pretekstem wiary podważyć zasadę posłuszeństwa poddanych, podkreśla się, że będzie wolno panu nieposłusznego poddanego karać tak w duchownych, jak i w świeckich rzeczach. Konfederacja nie narusza więc struktury socjalnej państwa.

Następnie konfederacja gwarantuje nienaruszalność beneficjów Kościoła katolickiego.


Konfederacja warszawska sprawiła, że XVI-wieczna Polska zyskała w Europie miano "azylu heretyków", a u dzisiejszych badaczy "państwa bez stosów". W kraju znajdowali schronienie wyznawcy sekt protestanckich, uciekający przed wyrokami katolickich sądów duchownych i trybunałów inkwizycyjnych, a także ludzie nienależący do żadnego wyznania i nieuznający żadnej organizacji kościelnej.

Pozawyznaniowa działalność obcych przybyszów, np. jako wykładowców, pisarzy czy typografów, w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju kultury polskiego odrodzenia.



©snauka.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna
Komunikat prasowy
przedmiotu zamówienia
najkorzystniejszej oferty
Informacja prasowa
wyborze najkorzystniejszej
warunków zamówienia
istotnych warunków
sprawie powołania
Regulamin konkursu
udzielenie zamówienia
przetargu nieograniczonego
zamówienia publicznego
Nazwa przedmiotu
Specyfikacja istotnych
modułu kształcenia
Rozporządzenie komisji
studia stacjonarne
wyborze oferty
Zapytanie ofertowe
Szkolny zestaw
Ochrony rodowiska
ramach projektu
prasowy posiedzenie
trybie przetargu
obwodowych komisji
zagospodarowania przestrzennego
komisji wyborczych
komisji wyborczej
Program konferencji
Wymagania edukacyjne
Lista kandydatów
szkoły podstawowej
która odbyła
Województwa ląskiego
Decyzja komisji
przedmiotu modułu
poszczególne oceny
Sylabus przedmiotu
szkół podstawowych
semestr letni
Postanowienia ogólne
przedsi biorców
produktu leczniczego
Karta przedmiotu
Scenariusz lekcji
Lista uczestników
Program nauczania
Projekt współfinansowany
Informacje ogólne
biblioteka wojewódzka
semestr zimowy