Strona główna

W miarę postępu cywilizacyjnego zmieniały się oczekiwania i potrzeby ludności w stosunku do lasu, równocześnie z tym kształtowała się świadomość ekologiczna społeczeństwa


Pobieranie 1.25 Mb.
Strona1/16
Data19.06.2016
Rozmiar1.25 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


--



1. Wstęp

Las jest ekosystemem o wysokim stopniu organizacji i jednocześnie jednym z odnawialnych zasobów przyrody, w którym roślinność (swoista dla danego regionu biogeograficznego, wyróżniająca się wybitnym udziałem drzew rosnących w zwarciu), świat zwierząt, lokalny klimat, stosunki wodne oraz gleba, powiązane są ze sobą siecią wzajemnych wpływów i oddziaływań. W naszych warunkach klimatycznych skupia on najwartościowszą oraz najliczniejszą, wolno żyjącą dziką florę i faunę, jest również miejscem, w którym lokuje się najwięcej obiektów przyrodniczych objętych ochroną prawną. Proces lasotwórczy może przebiegać samorzutnie, w drodze sukcesji naturalnej lub przy współudziale człowieka.

W miarę postępu cywilizacyjnego zmieniały się oczekiwania i potrzeby ludności w stosunku do lasu, równocześnie z tym kształtowała się świadomość ekologiczna społeczeństwa. To skłoniło do szerszego spojrzenia na las, nie tylko w wymiarze ekonomicznym (produkcyjnym), ale również ekologicznym i społecznym (funkcje pozaprodukcyjne), co wpłynęło na wprowadzenie w Lasach Państwowych idei trwale zrównoważonej gospodarki leśnej.

W celu wdrożenia zasady proekologicznego gospodarowania zasobami leśnymi, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wydał zarządzenia: nr 30 z 19.12.1994 r., nr 28 z 11.08.1995 r. i nr 5 z 24.01.2001 r. w sprawie Leśnych Kompleksów Promocyjnych oraz zarządzenia w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych: nr 11 z 14.02.1995 r. i 11A z 11.05.1999 r.

Konsekwencją nowoczesnego spojrzenia na gospodarkę leśną jest wprowadzenie w 1996 r. do praktyki leśnej programów ochrony przyrody.

Program ochrony przyrody dla Nadleśnictwa Radom jest integralną częścią planu urządzenia lasu wykonanego na okres 01.01.2006 – 31.12.2015 r. Program sporządzono w dwóch oddzielnych opracowaniach dla obr. Jedlnia i obr. Radom. Poniższe opracowanie dotyczy obr. Jedlnia.



Główne zadania planu urządzenia lasu w części poświęconej ochronie przyrody, to:

  • uaktualnienie informacji na temat bogactwa przyrodniczego lasów N-ctwa,

  • ocena istniejących i potencjalnych zagrożeń dla lasów oraz środowiska przyrodniczego,

  • analiza wybranych elementów odzwierciedlających przyrodnicze wartości lasów,

  • określenie kierunkowych działań w zakresie ochrony przyrody.

W środowisku przyrodniczym, w tym ekosystemach leśnych zachodzą nieustanne zmiany, głównie związane z procesami naturalnymi lub działaniami człowieka. Zmienność ta wymusza na leśnikach podejście do ochrony przyrody w sposób dynamiczny, w związku z tym zawarte w „Programie Ochrony Przyrody”, opisy walorów przyrodniczych powinny podlegać uzupełnianiu i okresowej inwentaryzacji, a zabiegi ochronne należy dostosowywać do aktualnej sytuacji.

Koncentracja cennych fragmentów przyrody w Lasach Państwowych, stanowiących nasze dziedzictwo przyrodnicze, wymaga podejmowania nieustannych wysiłków w celu ochrony ich bogactwa i różnorodności, działania te wymagają koordynacji i współpracy z wieloma podmiotami, w tym organizacjami pozarządowymi.



2. Ogólna charakterystyka obrębu Jedlnia.

2.1. Położenie i powierzchnia

Obręb Jedlnia jest jednym z 2 obrębów leśnych nadleśnictwa Radom. Położony jest w północno-wschodniej części nadleśnictwa, w powiecie radomskim na terenie gmin: Pionki, Jedlnia Letnisko, Jastrzębia oraz powiecie grodzkim - Radom (gmina M. Radom).

Według regionalizacji fizyczno-geograficznej Polski, przedstawionej przez Kondrackiego (2002), Obręb Jedlnia położony jest w:
Obszarze – EUROPA ZACHODNIA


  • megaregionie (podobszar)– Pozaalpejska Europa Środkowa (3),

    • prowincji – Niżu Środkowoeuropejskiego(31),

      • podprowincji – Nizin Środkowopolskich (318),

        • makroregionie – Wzniesień Południowomazowieckich (318.8),

mezoregionie: - Równiny Radomskiej (318.86).
Według regionalizacji przyrodniczo-leśnej, przedstawionej przez Tramplera (1990), obszar obrębu Jedlnia należy do:

  • krainy – Małopolskiej (VI),

  • dzielnicy – Radomsko-Iłżeckiej (VI.3),

      • mezoregionie – Równiny Radomsko-Kozienickiej (VI.3a0,

Na terenie opisywanego obrębu gospodarka leśna prowadzona jest w 3 leśnictwach, które zestawiono w tabeli nr 1.


Tab. nr 1. Podział administracyjny obrębu Jedlnia

Nr

l-ctwa

Leśnictwo

Numer oddziału

Powierzchnia


Grunty zalesione i niezalesio-ne

Grunty związane z gospodarką leśną

Grunty nieleśne

Razem

Obręb leśny Jedlnia


1.

Rajec

3-8; 16-26; 35-40; 51-55; 65-74; 89-95; 110-112; 157-166; 170; 172;

1476,81

49,76

28,01

1554,58


2.

Zadobrze

1; 2; 9-15; 27-34; 41-50; 56-64; 75-83; 96-101; 113; 167- 169;

1540,40

35,86

34,45

1610,71


3.

Jedlnia

84-88; 102-109; 114-152; 154-156; 171; 173 -175;



1492,50

56,37

37,07

1585,94

RAZEM

OBRĘB

Jedlnia


1-152; 154-175;

4509,71

141,99

99,53

4751,23


2.2.Miejsce i rola obrębu Jedlnia w przestrzeni przyrodniczo-leśnej regionu

Obręb Jedlnia położony jest w południowo-zachodniej części Puszczy Kozienickiej, zwanej w dawnych czasach Puszczą Radomską (wzmiankowana w dokumentach z XIII w.). Lasy te cechują się zdecydowanie większymi walorami przyrodniczymi i historycznymi niż lasy obrębu Radom.



Puszcza Kozienicka, jako dobra królewskie stanowiła ostoję zwierzyny łownej na przestrzeni wielowiekowej tradycji monarchistycznej w Polsce (nadzór nad tymi lasami sprawował od XIV w. urzędnik królewski, którego siedziba znajdowała się we wsi Jedlnia, w 1607 r. zarząd lasów przeniesiono do Kozienic, od tego czasu przyjęła się nazwa Puszczy Kozienickiej). W Lasach tych, w czasach świetności, polowano na gatunki dziś w Polsce nielicznie spotykane tj. m. in. wilka, rysia, bobra, a nawet żubra i niedźwiedzia. Oprócz gospodarki łowieckiej rozwijało się tu również bartnictwo; w tym okresie gospodarka w lasach kozienickich miała wybitnie charakter ekstensywny. W XVI w. powierzchnię całkowitą Puszczy szacowano na ok. 50-60 tys. ha, jednak wzrost liczby ludności i związany z tym wzrost zapotrzebowania na grunty uprawne oraz drewno przyczyniły się do uszczuplenia w ciągu 200 lat o połowę jej areału. Lasy te na przestrzeni dziejów nie omijały klęski żywiołowe w tym wielki pożar w 1718 r. Pierwsze działania noszące znamiona planowej gospodarki leśnej, podjęto na przełomie XVIII/XIX w. Wykonana w 1794 r. inwentaryzacja wykazała zadowalający stan jedynie 25% powierzchni lasów, pozostała część ówczesnego obszaru Puszczy była całkowicie lub w znacznym stopniu wylesiona; drzewostany miały niekorzystną strukturę wieku, brakowało odnowień naturalnych. W 1805 roku przeprowadzono prace urządzeniowe, po których do dziś pozostał zasadniczy układ linii gospodarczych. W pierwszej połowie XIX w. odnotowano dalsze zmniejszanie się areału Puszczy na skutek licznych darowizn i sprzedaży dokonywanych przez ówczesne władze carskie. W połowie XIX wieku dokumentacja prac urządzeniowych wykazywała drzewostany ze zdecydowaną dominacją sosny, niewielkim udziałem jodły i dębu oraz nielicznymi domieszkami innych gatunków (w tym okresie nieco spadł udział sosny i bardzo zmniejszył się udział jodły, a wzrosły udziały gatunków domieszkowych). W drugiej połowie XIX w. gospodarka leśna była prowadzona w sposób mniej intensywny, przyjmowano wtedy ponad stuletni wiek rębności dla głównych gatunków lasotwórczych, przy 30-letnim okresie odnowienia, co pozwoliło poprawić strukturę klas wieku i zachować zbliżony do naturalnego charakter drzewostanów. Poważną dewastację Puszczy wywołała dopiero I wojna światowa, w czasie której, w przyspieszonym tempie eksploatowano najwartościowsze drzewostany. Po roku 1920, wydzielono dwa gospodarstwa: sosnowe o 100-letniej kolei rębu, 4-letnim nawrocie cięć, oraz jodłowe o 120-letniej kolei rębu i 10-20-letnim okresie odnowienia (preferowano samosiew). W okresie międzywojennym odnotowano poprawę kondycji lasów Puszczy, jednak II wojna światowa przyczyniła się do ponownej ich dewastacji. W okresie powojennym prowadzono intensywną gospodarkę, często za pomocą zrębów zupełnych, ze sztucznymi nasadzeniami sosny pospolitej oraz innych gatunków lekko nasiennych; dopiero w ostatnim okresie wprowadzenie proekologicznych zasad gospodarowania w lasach przyczyniło się do zahamowania procesu przekształcania siedlisk leśnych. Ogólnie bilans gospodarki w okresie powojennym należy uznać za zadowalający. Wzrosły: przeciętny wiek drzewostanów, ich zasobność i zróżnicowanie gatunkowe, zwiększyła się powierzchnia odnowień naturalnych, natomiast zmniejszała się wielkość zrębów zupełnych; wzrasta także udział gatunków liściastych, tu należy podkreślić, że poprawa tych wskaźników jest w dużej mierze efektem wprowadzenia proekologicznych zasad hodowli w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Mimo to składy gatunkowe drzewostanów nie zawsze odpowiadają warunkom siedliskowym skutkiem czego, pojawia się borowacenie siedlisk, tam gdzie w nadmiarze występuje sosna.

W ostatnim stuleciu w Puszczy obserwowano wyraźny regres jodły spowodowany niekorzystnymi czynnikami klimatycznymi i biotycznymi; zjawisko to było powszechne zasadniczo na terenie całego kraju.

Obecnie lasy te stanowią jeden z najcenniejszych kompleksów w Polsce, cechujący się dużą bioróżnorodnością, z licznymi gatunkami chronionymi, często rzadkimi w skali kraju (np. żółw błotny, granicznik płucnik, brodaczka zwyczajna itd.). Unikatowość tego terenu była podstawą do utworzenia Kozienickiego Parku Krajobrazowego im. Profesora Ryszarda Zaręby oraz Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Kozienicka”. Ustanowiono wiele rezerwatów, z których w obrębie Jedlnia znajdują się dwa o nazwach: „Jedlnia” i „Ciszek”. Powstały również inne formy ochrony przyrody, zarówno powierzchniowe, jak i indywidualne. Ponadto na terenie obrębu Jedlnia znajduje się szereg cennych siedlisk przyrodniczych wymienionych w Dyrektywie Siedliskowej.

Lasy Puszczy Kozienickiej ze względu na dużą wartość przyrodniczą, ale również historyczną zdecydowanie wyróżniają się w skali całego regionu. Atrakcyjność tych terenów, w połączeniu z bliskością aglomeracji radomskiej, a także miast Pionki i Kozienice jest przyczyną silnej antropopresji, która mimo ukierunkowywania na liczne szlaki turystyczne (piesze i rowerowe), stanowi duże obciążenie dla cennych ekosystemów. Wzrost zapotrzebowania na funkcje rekreacyjne Puszczy Kozienickiej niesie nowe wyzwania, między innymi zwiększa się presja społeczna na wyznaczenie i tras konnych, ścieżek dydaktycznych, przyrodniczo leśnych oraz budowę parkingów, miejsc wypoczynku itp.

Puszcza Kozienicka oprócz niewątpliwych atrakcji turystycznych jest cennym narzędziem edukacji przyrodniczo leśnej, która jest prowadzona na tym terenie od wielu lat przez administrację lasów państwowych oraz służbę parku krajobrazowego.

RDLP w Radomiu, w tym także obręb Jedlnia i posiadają międzynarodowy certyfikat Dobrej Gospodarki Leśnej FSC.

Powierzchnię i lokalizację wielkoprzestrzennych form ochrony przyrody zamieszczono w tabeli nr 2.

Tab. nr 2 Wielkoprzestrzenne formy ochrony przyrody na terenie obrębu Jedlnia.

WIELKOPRZESTRZENNE FORMY OCHRONY PRZYRODY

Oddział, pododdział

Powierzchnia

KOZIENICKI PARK KRAJOBRAZOWY im. Prof. Ryszarda Zaręby

1-26, 27 a -g, i -l, ~a, 28-54, 55 a-i, k, ~a -~d, 56-111, 112 a-f, h, ~a,~b, 113-119, 120 a-l, n-p, ~a,~c, 121-127, 128 i-k, m-r, ~a,~b, 129-151, 152 a-c, f-o, ~a,~c, 154-155

4479,85

OTULINA KOZIENICKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO

27 h,~b, 55 j, 112 g, 120 m,~b, 128 a-h,l, 152 d, 156 – 161, 162 a-h, ~a -~d, 171-174

184,96

Poniżej w tabeli nr 3 przedstawiono wykaz, wszystkich form ochrony przyrody występujących na terenie obrębu Jedlnia i zinwentaryzowanych podczas sporządzania planu urządzenia lasu, których szczegółowe omówienie zawiera dalsza część „Programu...”.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość