Strona główna

W najnowszym, 114 numerze Gazety Teatralnej „Didaskalia”, polecamy: balladyna joanna Wichowska: Trujące kwiaty mej ojczyzny


Pobieranie 48.72 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar48.72 Kb.
W najnowszym, 114 numerze Gazety Teatralnej „Didaskalia”, polecamy:
BALLADYNA

Joanna Wichowska: Trujące kwiaty mej ojczyzny

Recenzja spektaklu Balladyna Krzysztofa Garbaczewskiego (reżyseria) i Marcina Cecko (tekst i dramaturgia; Teatr Polski w Poznaniu, prem.: 25 I 2013). Wichowska widzi w Balladynie mistrzowsko przeprowadzony zamach na wszelkie normy i definicje odgórnie stabilizujące tożsamość, takie jak płeć, ciało, prawo naturalne, rodzina, naród, tradycja, kultura. Autorka śledzi poszczególne wątki i warstwy spektaklu – od inspiracji bioartem i biotechnologią, przez kpinę z tradycji teatralnej, aż po kwestię brutalnej patriotycznej socjalizacji, która staje się tresurą. Pisze również o autonomicznych interwencjach innych artystów w tkankę spektaklu.


Z ducha pozytywnej kompromitacji. Z Justyną Wasilewską rozmawia Katarzyna Lemańska

Aktorka opowiada o pracy nad tytułową rolą w Balladynie Marcina Cecko w reżyserii Krzysztofa Garbaczewskiego (Teatr Polski w Poznaniu, prem.: 25 I 2013). Justyna Wasilewska przedstawia swoją postać w trzech konfiguracjach: Balladyna/ja/aktorka. To równoczesne działanie w trzech rejestrach umożliwia jej wyrwanie się spod męskiego paradygmatu i przemówienie własnym językiem. Jej zdaniem, feministyczno-patriotyczny dyskurs drugiej części spektaklu jest opowieścią o bezsilności nie tylko kobiety, ale podmiotu w ogóle.


Oddać głos naukowcom. Z Marcinem Cecko rozmawia Karolina Wycisk

Dramaturg Marcin Cecko opowiada o pracy nad poznańską premierą Balladyny (Teatr Polski w Poznaniu, prem.: 25 I 2013) – o tym, co go skłoniło do „przepisania” dramatu Juliusza Słowackiego, o inspiracjach przy tworzeniu scenariusza oraz o procesie, pod wpływem którego zmieniały się tekst i koncepcja spektaklu. Cecko podejmuje tematy posthumanizmu, biopolityki, próbuje też zmierzyć się z paradygmatem romantycznym. Balladyna jest punktem zwrotnym wspólnej działalności Cecko i Krzysztofa Garbaczewskiego – dotąd obydwaj rzadko wypowiadali się na tematy polityczne.



NIE-LUDZKIE

Monika Świerkosz: O cierpieniu zwierząt. Thriller moralny czy zagadka metafizyczna?

Recenzja spektaklu Kotlina w reżyserii Agnieszki Olsten (Wrocławski Teatr Współczesny, prem.: 9 III 2013) na podstawie powieści Olgi Tokarczuk Prowadź swój pług przez kości umarłych. Zdaniem Świerkosz, spektakl nie jest rekonstrukcją apelu zawartego w „thillerze moralnym” Tokarczuk, by człowiek na nowo przemyślał swoją relację ze zwierzętami, ale próbą jego realizacji za pomocą dostępnych teatrowi środków. Stało się tak za sprawą zaproszenia do spektaklu trzech psów. Jednak język spektaklu za bardzo, według Świerkosz, zmierza w stronę powierzchownego manifestu, roztrwaniając w ten sposób potencjał krytyczny i pełen napięcia klimat powieści.
Narracja o zemście. Z Olgą Tokarczuk i Igorem Stokfiszewskim rozmawia Tatiana Drzycimska

Zapis spotkania, które odbyło się 10 marca 2013 we Wrocławskim Teatrze Współczesnym nazajutrz po premierze spektaklu Kotlina w reżyserii Agnieszki Olsten. Olga Tokarczuk opowiada o procesie pisania powieści Prowadź swój pług przez kości umarłych (która stała się podstawą scenariusza), koncentrując się na pułapkach, jakie czyhają na podejmującego temat relacji ludzi i zwierząt. Komentuje też kryminalną konwencję powieści oraz jej kontrowersyjne zakończenie. Igor Stokfiszewski (współautor scenariusza i dramaturg Kotliny) opowiada natomiast o próbach do spektaklu, które w dużej mierze polegały na obcowaniu i interakcjach z zaproszonymi do spektaklu psami: Kolo, Santosem i Weną. Wyjaśnia też, dlaczego wraz z reżyserką postanowił zmienić finał inscenizowanej książki.


Patrycja Cembrzyńska: Wojna ze zwierzętami

Tytuł tekstu rozumiany jest dosłownie. Autorka opisuje historie zwierząt ginących podczas wojen (np. w atakach bombowych lub przy okazji likwidacji ogrodów zoologicznych na terenach objętych działaniami wojennymi), opierając się na bogatych materiałach naukowo-literackich. Jej zdaniem: „Wciąż powracają […] frazesy o bohaterskiej ofierze, zbyt rzadko jednak podaje się w wątpliwość przesłanki dotyczące udziału zwierząt w wojnach i rzadko kiedy pyta się, jak narzucony im imperatyw poświęcenia się dla dobra człowieka ma się do sposobu, w jaki definiujemy patriotyzm i określamy nasze miejsce w świecie”.


NOISE

Michał Zadara: Te wszystkie maszyny. Krótki tekst o szumie

Michał Zadara domaga się ujawnienia technologii produkcji teatralnej. Reżyser proponuje, by rezygnować z iluzji polegającej dziś na tym, że „twórcy przekonują widza, iż cierpienia bohatera są ważniejsze od maszynisty, który przewozi podest, na którym stoi bohater” oraz na ukrywaniu szumu dźwiękowego i wizualnego, przypominającego „o istnieniu ekonomii, gospodarki i przemysłu”. Zadara apeluje o to, by uczynić teatr narzędziem do ćwiczenia krytycznego patrzenia ujawniającego relacje między tym, co widoczne, a tym, czego nie chcemy widzieć.


Douglas Kahn: Zanurzeni w szumie

Kahn pisze o różnych formach doznawania dźwięku, głównym nośnikiem owego doznawania czyniąc szum (noise). Autor postrzega szum nie tylko w kategoriach akustycznych, ale także estetycznych, kulturowych i społecznych. Zauważa, że w procesie komunikacji stanowi on empiryczne zaburzenie abstrakcyjnego komunikatu. Specjalnym nośnikiem czy też jakością dźwięku staje się dopiero, gdy traktowany jest jako kategoria centralna, jako świadomy środek artystyczny czy komunikacyjny. Autor stwierdza również, że szum to bardzo relatywna kategoria estetyczna, ponieważ w dużym stopniu zależy od percepcyjnego nastawienia odbiorcy. Kahn tworzy więc szeroki, kontekstowy przegląd rozmaitych ujęć filozoficznych i artystycznych szumu.


Justyna Stasiowska: All is full of love – noise w przestrzeni społecznej i intymnej

Autorka podejmuje tematykę noise’u w krótkim historycznym wprowadzeniu o kompozycji dźwięków i materialności instrumentów na przykładzie manifestu Luigiego Russola L’arte dei rumori. Zauważa, że noise jest zjawiskiem powszechnie rozpoznawalnym, chociaż nie w pełni steoretyzowanym. Podaje różne definicje i przykłady tego, jak noise działa na odbiorcę i jego zmysły. Autorka podsumowuje: „Noise zatem istnieje jako strategia amplifikacji elementów niechcianych. Konfrontacja z wszelkimi zgrzytami zmusza do refleksji nad tym, co uznaje się za błędy, czyli określone struktury percepcyjne”.


WIDZ

Hans-Thies Lehmann: Okiem widza

Tekst Hansa-Thiesa Lehmanna pochodzi z tomu Paradoxien des Zuschauens. Die Rolle des Publikums im zeitgenössischen Theater z 2008 roku. Autor wychodzi od prostego założenia, że aktor i widz nie są już tym, kim byli kiedyś. Omawia strategie działania (aktor) i aktywnego odbioru (widz) we współczesnym teatrze. Stawia hipotezę, że to niepewność kształtuje dziś spojrzenie na teatr przez pryzmat estetyki. Widz nie wie, na czym skoncentrować swoją uwagę, co jest istotne, „więc akt obserwowania tego czy owego jest decyzją widza i stanowi o jego swobodzie działania. Powstaje dezorientacja, która jednocześnie stwarza wielkie możliwości”.


Waldemar Rapior: „Ja jestem prosty człowiek, lubię, gdy jestem częścią czegoś”
Tekst powstał na podstawie badań z udziałem osób, które nie mają stałego kontaktu z instytucjami kultury, przeprowadzonych dzięki współpracy Fundacji Malta oraz UAM podczas dwóch edycji Festiwalu Malta w Poznaniu. Uczestnicy wywiadów grupowych brali udział w rozmowach o obejrzanych podczas festiwalu spektaklach. Autor wychodzi od opisu badań, aby odpowiedzieć na pytanie, kim jest widz, oraz zbadać sposób postrzegania widza przez reżyserów teatralnych: Rabiha Mroué, Stefana Kaegi i Wojtka Ziemilskiego. W podsumowaniu stwierdza, że „przyjmując jakąś definicję widza, równocześnie przyjmujemy określoną definicję człowieka”.
Karol Wittels: Teatr jako marka

Autor podaje klasyfikację warszawskich teatrów ze względu na funkcje, jakie pełnią one w rozwoju kulturalnym miasta. Wittels często posługuje się badaniami przeprowadzonych wśród widzów stołecznych teatrów, w których byli oni traktowani jako konsumenci kultury. Analizuje strategie, dzięki którym wizerunek konkretnej instytucji może utrwalić się w świadomości odbiorców jako marka. Bada więc zjawisko instytucji teatralnych funkcjonujących na poziomie kulturalnego produktu.


Iga Gańczarczyk: Dziady. Zawłaszczenie

Iga Gańczarczyk opisuje projekt „Dziady” Łukasza Surowca (artysta) i Stanisława Rukszy (kurator), realizowany w Galerii Bunkier Sztuki w Krakowie (6 II – 3 III 2013). Projekt został podzielony na dwie części. Część wystawowa zawierała dokumentację trzech wcześniejszych prac artysty: Szczęśliwego Nowego Roku, Black Diamonds oraz Wózki, które podejmowały temat współpracy z bezdomnymi i wykluczonymi. Druga część wystawy, Poczekalnia, to rodzaj performatywnej przestrzeni – miejsca otwartego przez całą dobę dla wszystkich, ze szczególnym uwzględnieniem „dziadów”, odmieńców i performerów życia. Jednak poprzez brak artystycznej i kuratorskiej precyzji oraz silnych ograniczeń instytucjonalnych, które Poczekalnia miała rzekomo przełamywać, projekt nie stał się niczym więcej niż rezerwatem bezdomnych, którzy zostali w nim umieszczeni niczym obiekty w etnograficznej wiosce.


Jakub Papuczys: Złe spojrzenie widza

Artyści prowincjonalni Agnieszki Jakimiak w reżyserii Weroniki Szczawińskiej (Teatr Powszechny w Łodzi, prem.: 8 III 2013), jak stwierdza autor recenzji, dość swobodnie nawiązują do filmu Agnieszki Holland. Spektakl dotyczy teatru, ale nie opowiada o nim w ramach szerszej społeczno-politycznej historii fabularnej. Przyrównać go można raczej do luźnych muzycznych wariacji. Forma spektaklu wymusza twórczą pracę widza, który powinien samodzielnie dopełnić spektakl oraz wskazuje, że to właśnie kwestia widza jest w teatrze niezwykle ważna i od niej powinny zaczynać się wszystkie postulaty, dyskusje i dyskursy o teatrze.
(A)POLLONIA. KONTYNUACJE

Obrazy nie-łaskawe. Rozmawiają Anna Cygankiewicz, Małgorzata Dziewulska, Piotr Gruszczyński, Dawid Mlekicki, Dorota Sajewska, Joanna Tokarska-Bakir

Małgorzata Dziewulska przedstawia dokumentację spotkania seminaryjnego, które odbyło się w ramach prowadzonego przez nią w Instytucie Teatralnym w Warszawie cyklu „Profecja i Promocja”. Tematem seminarium były konsekwencje zastosowania rozmaitych form medialnego zapośredniczenia w spektaklu (A)pollonia (Nowy Teatr w Warszawie, prem.: 16 V 2009). Dyskusja dotyczyła przede wszystkim tego, jak zastosowana przez Krzysztofa Warlikowskiego konwencja multimedialnego show wpłynęła na odbiór tego przedstawienia. Prezentowane materiały podejmują między innymi kwestię wpływu tego rodzaju teatralnych zabiegów na zaburzenie tradycyjnie pojmowanej teatralnej komunikacji, proponują przy tym wypracowanie nowych metod komunikacji między sceną a widownią.


KURATOR

Od bycia przede wszystkim widzem nie umiem się uwolnić…. Z Joanną Leśnierowską rozmawia Jadwiga Majewska

Rozmowa dotyczy całokształtu pracy zawodowej Joanny Leśnierowskiej, zarówno jej pracy choreograficznej, dramaturgicznej, jak i krytyczno-kuratorskiej. Wielość perspektyw i doświadczeń artystyczno-zawodowych pozwoliła Leśnierowskiej zaproponować własną wizję współczesnego tańca w Starym Browarze Nowym Tańcu w Poznaniu. Kuratorka podsumowuje osiem lat pracy w Browarze, w którym patronuje nie tylko pojedynczym przedsięwzięciom, ale całościowemu projektowi miejsca.


GROTOWSKI

Agata Adamiecka-Sitek, Leszek Kolankiewicz: Korespondencja

Korespondencja Agaty Adamieckiej-Sitek i Leszka Kolankiewicza to wymiana opinii wokół opublikowanego w 112 numerze „Didaskaliów” artykułu Agaty Adamieckiej-Sitek Grotowski, kobiety i homoseksualiści. Na marginesach „człowieczego dramatu”. Listy te nie były pisane z myślą o publikacji, zawierają jednak szereg merytorycznych, popartych bogatą bibliografią (przypisy zostały dodane na prośbę redakcji) uwag nie tylko na temat Apocalypsis cum figuris Jerzego Grotowskiego i rejestracji tego spektaklu, ale także metodologii badania historii teatru.


OPERA

Joanna Walaszek: Teatr Marthalera w operze Janáčka

Recenzja opery Leoša Janáčka Sprawa Makropulos w reżyserii Christopha Marthalera (prem. polska: Teatr Wielki – Opera Narodowa, 17 II 2013). Zdaniem recenzentki, reżyser brawurowo i przewrotnie gra z konwencją opery i oczekiwaniami jej widzów. W tym przedstawieniu znać bowiem wyraźnie niepowtarzalny styl teatru Marthalera, powracają w nim jego ulubione motywy i sposoby działania. Marthaler ponadto nadaje Sprawie Makropulos wymiar komedii metafizycznej, wiążąc mit wiecznej młodości ze zniewoleniem, mechanicznym powtórzeniem, martwotą, wyczerpaniem, nudą, pustką, a przede wszystkim z zatrzymaniem w czasie i zatraceniem poczucia wartości.


REPERTUAR

Katarzyna Osińska: „Ożenek” odzyskany

Gogolowski Ożenek (Teatr Studio w Warszawie, prem.: 4 II 2013) został przez Iwana Wyrypajewa wyreżyserowany pod wpływem inspiracji teatrem Jewgienija Wachtangowa. Zdaniem autorki, obydwaj reżyserzy poszukują sposobów na „przekroczenie granicy między aktorem-postacią a aktorem-człowiekiem” oraz badają relacje między tak dualistycznie rozumianym aktorem a widzami. Gogolowski język służy więc Wyrypajewowi zarówno do zbadania recepcji dzieła pisarza, próby powrotu do dawnych (uznanych za przestarzałe) konwencji teatralnych, jak i zainicjowania dialogu między artystami i widzami za sprawą doświadczenia przeszłości.


Aleksandra Kamińska: Guliwer w bibliotece dystopii

Dramat Mateusza Pakuły Mój niepokój ma przy sobie broń, wyreżyserowany przez Julię Mark (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, prem.: 12 I 2013), inspirowany jest powieścią Podróże Guliwera Jonathana Swifta. Kraina Liliputów zostaje przeniesiona w kosmos, jednak bohaterowie (Guliwerów jest aż czterech) nie przemierzają obcych planet, ale przestrzenie dystopii, snując przed widzami pesymistyczną wizję przyszłości. Rozgrywany w fantastyczno-groteskowej scenerii spektakl nasycony jest licznymi intertekstualnymi nawiązaniami – recenzentka porównuje więc tytułową broń do „serii cytatów”.


Piotr Dobrowolski: Kadrowanie tożsamości

Dobrowolski zauważa, że kluczowym zabiegiem inscenizacyjnym Pawła Wodzińskiego, reżysera Ślubu Gombrowicza w Teatrze Polskim w Bydgoszczy (prem.: 17 XI 2012), było wyposażenie Henryka w kamerę i uczynienie go dokumentalistą. Całość dramatycznej projekcji umysłu Henryka ujęta jest bowiem w medialne ramy, rozciągnięte pomiędzy inicjalnym włączeniem kamery a końcowym wyłączeniem stojącego na scenie telewizora. Drugi ważny zabieg Wodzińskiego to obsadzenie we wszystkich rolach drugoplanowych amatorów. W tym spektaklu scena, jako doskonała reprezentacja całego świata, staje się miejscem, w którym kreuje się iluzję, a naturalność jest efektem długich i wymagających ćwiczeń.


Joanna Tomaszewska: Prawda tkwi w szczegółach

Recenzja dwóch spektakli osnutych na kanwie książki Czarnobylska modlitwa. Kronika przyszłości Swietłany Aleksijewicz: Czarnobyl. Last minute w reżyserii Agnieszki Korytkowskiej-Mazur (Teatr Dramatyczny w Białymstoku, prem.: 2 III 2013) oraz Czarnobylska modlitwa w reżyserii Joanny Szczepkowskiej (Teatr Studio w Warszawie, prem.: 8 III 2013). Autorka zauważa, że u podstaw obu przedstawień leżało przekonanie, iż najbardziej aktualny wątek reportażu Aleksijewicz „rodzi się we wzajemnej relacji sceny z publicznością”. Jednakże, zdaniem Tomaszewskiej, tylko twórcom warszawskiego przedstawienia udało się zostać „rzecznikami zapomnianych, wykluczonych ofiar”. Widzowie spektaklu Czarnobyl. Last minute z łatwością utrzymują bezpieczny dystans wobec wydarzeń scenicznych, ponieważ ich one w gruncie rzeczy zupełnie nie obchodzą.


Mateusz Chaberski: Melancholia w czasach kryzysu

Chaberski w recenzji Kaliguli w reżyserii Anny Augustynowicz (Teatr im. S. Jaracza w Łodzi, prem.: 8 XII 2012) podkreśla, że reżyserka, uważnie czytając dramat Alberta Camusa, stworzyła przestawienie, którego zasadą jest melancholia rozumiana jako bezlitosne i brutalne obnażanie pustki powstałej w miejscu tradycyjnych wartości. Kaligula-melancholik dąży do zniesienia sztucznych podziałów, które społeczeństwo stworzyło tylko po to, by zapewnić sobie dobre samopoczucie. Jednocześnie jednak przedstawienie nie zmierza w stronę nadmiernej uniwersalizacji ludzkiego doświadczenia, a raczej subtelnymi środkami odnosi Kaligulę do dzisiejszej rzeczywistości kryzysu: obraz okrucieństwa władcy staje się metaforą ekonomicznego krachu.


Katarzyna Lemańska: Litania mody

Spektakl Mitologie (Teatr Polski we Wrocławiu, prem.: 9 II 2013) Pawła Świątka (reżyseria) i Tomasza Jękota (dramaturgia) to połączenie przegadanego akademickiego wykładu z uteatralizowanymi pokazami mody. Tekst powstał z inspiracji Mitologiami Rolanda Barthes’a i oparty jest na luźnym zestawieniu dwóch tematów: pogrzebu Jana Pawła II i modelingu, omawianych jako przykłady współczesnego mitu. Autorka wyraża zastrzeżenia nie tylko do tekstu, lecz także do rytmu spektaklu. Wbrew zapowiedziom, Mitologie nie prowokują do zmiany definicji mitologii zaproponowanej przez Barthes’a, a „jedyne, co twórcy podkreślili (zwłaszcza w zakończeniu), to fakt, że w społeczeństwie postetycznym podobne tematy już nikogo nie obchodzą”.


Marta Bryś: Dziwactwa

Tekst o dwóch premierach w Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu zrealizowanych w ramach sezonu „!zapooomnij?”: Dobre wiadomości Piotra Głowackiego (prem.: 1 III 2013) oraz Bohaterki Eweliny Marciniak (prem.: 8 III 2013). Bryś opisuje oba spektakle, udowadniając tezę, że podejmujące wątki biblijne Dobre wiadomości „to, mimo zaskakującej czasem formy, przedstawienie niejasne”, zaś operujące stereotypowymi figurami kobiet i mężczyzn Bohaterki „to chyba niezamierzona, ale momentami ekstremalna parodia dyskursów feministycznych”.


MOLIER W BERLINIE

Anna R. Burzyńska: Do rozpuku

Autorka recenzuje wystawianą w berlińskiej Volksbühne trylogię sztuk Moliera, w skład której wchodzą: Chory z urojenia w reżyserii Martina Wuttke (prem.: 1 VI 2012), Skąpiec w reżyserii Franka Castorfa (prem.: 14 VI 2012) i Don Juan w reżyserii i dramaturgii René Pollescha (prem.: 15 IX 2012). Castorf i związani z jego teatrem reżyserzy badają przestrzeń wolności rozpiętą między tym, „kim pragniemy czy też wydajemy się być (samym sobie i innym) na poziomie symboli i idei, a tym, kim jesteśmy naprawdę”. To w tej przestrzeni rodzi się rozczarowanie i zażenowanie. Te trzy inscenizacje łączy także obsada (odtwórcą wszystkich trzech głównych ról jest Martin Wuttke) oraz trzy „najbardziej fundamentalne tematy: śmierć, pieniądze i miłość”.


ZAGRANICA

Friederike Felbeck: Muzyka w głowie albo: kto nie ma pieniędzy

Recenzja spektaklu Barbary Wysockiej Woyzeck/Wozzeck (Kammerspiele w Monachium, prem.: 30 IX 2012). Zdaniem autorki reżyserka montuje na scenie dwa idealnie do siebie pasujące elementy: dramat Georga Büchnera oraz oprawę muzyczną Albana Berga. Pompatyczne Büchnerowskie zdania brzmią w spektaklu Wysockiej wiarygodnie, współcześnie i poruszająco, gdyż, według recenzentki, postaci pojawiają się za sprawą zdań i pojedynczych słów, stanowiących jedynie powierzchnię, pod którą kryje się prawdziwa otchłań. Stosując takie środki, Wysocka pokazuje przekonującą współczesną historię wykluczonego ze społeczeństwa ubogiego człowieka, który ulega przemawiającym w jego głowie głosom.


Grzegorz Stępniak: Obscena i nieprzyzwoitość w natarciu?

Znani w latach dziewięćdziesiątych ze swojej bezkompromisowości artyści z NEA 4, występujący na scenie Carpenter Performing Arts Center w Kalifornii (27–28 IX 2012), w czterech performansach podejmowali tematy dotyczące tożsamości, cenzury, przemocy oraz brutalnego sankcjonowania kulturowych i obyczajowych norm. Stępniak, badając strategie performerów, zauważa, że w projektach grupy przeważają dziś rozrywkowe ozdobniki, pozbawione politycznego potencjału, jaki cechował sztukę „czwórki NEA” sprzed dekady.


Florian Malzacher: Ludzie, którzy przyglądają się ludziom

Florian Malzacher omawia twórczość młodej holenderskiej reżyserki Lotte van den Berg, córki słynnego reżysera teatralnego oraz performera Jozefa van den Berg, który gwałtownie przerwał swoją artystyczną działalność, porzucił rodzinę i postanowił zostać pustelnikiem szukającym Boga. Właśnie o nim opowiada spektakl Winterverblijf stworzony przez córkę artysty. W innych przedstawieniach reżyserka zadaje pytania, czy teatr może mówić o rzeczywistości i duchowych poszukiwaniach, czy też zawsze będzie uznawany za coś fałszywego i podszytego sztucznością.


Tomasz Kowalski: Szekspir ówczesny

Kuratorzy wystawy Shakespeare: Staging the World (British Museum w Londynie, 19 VII – 25 XI 2012), Jonathan Bate i Dora Thornton, hasłem przewodnim ekspozycji uczynili frazę: „Soul of the age”, przypominając o kontekście realiów epoki Szekspira wpisanym w jego dramaty. Wystawę podzielono na kilka sekcji: Londyn czasów pisarza, panowanie Elżbiety I i dynastii Tudorów, rzymskie tragedie Szekspira oraz poszczególne dramaty. Tak zaprojektowana ekspozycja pozwoliła osiągnąć cel, jaki postawili sobie organizatorzy: „przybliżenie szerszej publiczności istotnych, a znanych niemal wyłącznie specjalistom zjawisk historycznych, obyczajowych i społecznych, które twórczość Williama Szekspira odbijała niczym zwierciadło i z których wyrastała”.


TANIEC

Marta Seredyńska: Sztuka dialogu

Omówienie dwóch przeglądów teatru tańca: Międzynarodowych Spotkań Teatrów Tańca w Lublinie (6–11 XI 2012) oraz Polskiej Platformy Tańca 2012 w Poznaniu (6–9 XII 2012). Choć lubelski festiwal skoncentrowany był wokół postaci legendarnego choreografa Merce’a Cunninghama, to w programie znalazło się również kilka polskich spektakli. Dopiero jednak Polska Platforma Tańca, w ramach której prezentowano wyłącznie rodzime produkcje oraz zorganizowano konferencję i spotkania, miała charakter międzynarodowych targów, podczas których polski taniec stał się towarem eksportowym.


ORIENT

Nicola Savarese: Mit Orientu (II)

Savarese kreśli obraz i atmosferę Wystawy Światowej w Paryżu z 1900 roku, ze szczególną uwagą przyglądając się występom japońskiej aktorki Sady Yacco. Autor analizuje recepcję występów Yacco zarówno na Zachodzie, jak i w Japonii oraz włącza w swój wywód szerszy kontekst relacji Japonii z Zachodem na początku XX wieku. Pokazuje, że z jednej strony w akcie wzajemnego poznania najczęściej utrwala się wcześniejszy, powierzchowny obraz Innego, z drugiej strony zaś dochodzi do jego głębokiej deformacji. Dlatego właśnie w oczach zróżnicowanej publiczności rodzą się miraże i pomyłki. To jednak z gry podobnych dwuznaczności powstał, zdaniem badacza, „fenomen Sady Yacco”.


IDEOLOGIE TOŻSAMOŚCI

Izabela Kowalczyk: W pułapce rozważań nad tożsamością

Recenzja książki Małgorzaty Sugiery i Mateusza Borowskiego W pułapce przeciwieństw. Ideologie tożsamości (Wydawnictwo Trio, Instytut Teatralny im. Zbigniewa

Raszewskiego, Warszawa 2012) analizującej kulturowe przemiany zagadnienia tożsamości. Kowalczyk stwierdza, że autorzy niekiedy sami wpadają w pułapkę opisywanej przez siebie „maszyny antropologicznej” wytwarzającej człowieczeństwo. Recenzentka uważa również, że książką kieruje milczące przekonanie polegające na tym, iż sztuki wyższe zachowują moralny status, podczas gdy teksty kultury popularnej są go pozbawione, przez co autorzy nie zauważają subwersywnego potencjału tych drugich.
Roma Sendyka: Dywersanci, czyli demaskacja maszyny antropologicznej

Autorka przybliża tematykę książki Mateusza Borowskiego i Małgorzaty Sugiery – W pułapce przeciwieństw. Ideologie tożsamości (Wydawnictwo Trio, Instytut Teatralny im. Zbigniewa

Raszewskiego, Warszawa 2012). Odnotowuje więc, że autorzy analizują różne tryby „maszyny antropologicznej”, czyli układu społecznych relacji „wytwarzających to, co ludzkie za pomocą opozycji człowiek/zwierzę, to, co ludzkie/to, co nieludzkie”. Sendyka stara się zrekonstruować, niezdefiniowane przez autorów, pojęcie tożsamości. Jednocześnie stwierdza, że Borowskiemu i Sugierze nie udało się uniknąć pułapki binarnych opozycji; waha się jednak, czy jest to zabieg nieświadomy, czy też celowy – świadczący o pesymizmie i świadomości autorów.
TEATR W KSIĄŻKACH

Agnieszka Marszałek: „Opisać teatralny Kraków wielkiego Dwudziestolecia”

Recenzja książki Diany Poskuty-Włodek Dzieje teatru w Krakowie w latach 1918–1939. Zawodowe teatry dramatyczne – kolejnej części serii „Dzieje Teatru w Krakowie” (Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012). Marszałek zauważa, że funkcjonowanie teatrów tamtego okresu autorka opisuje tak, by podkreślić zależność faktów artystycznych od kontekstów politycznego, społecznego i finansowego, w którym się pojawiały. Książka zaczyna się więc od charakterystyki organizacji instytucji teatralnych, która zyskuje „niemal sensacyjny posmak”. Również sylwetki twórców teatralnych są bardzo złożone i zawierają m.in. opis ich wcześniejszego dorobku, cechy osobowości, upodobania. Dużą zaletą książki jest także swobodny, dowcipny i barwny styl.


Joanna Targoń: „Domowe cztery kąty, piec piąty i teatr szósty”

Omówienie wydanych przez Bibliotekę Jagiellońską i Księgarnię Akademicką zapisków Elżbiety Kietlińskiej – Wrażenia i wspomnienia młodej teatromanki (Kraków 2012). Targoń, powołując się na wstęp Jana Michalika (który opracował rękopisy do tego wydania), przybliża czytelnikom biografię żyjącej w Krakowie na przełomie XIX i XX wieku (zapiski zaczynają się w roku 1894, a kończą w roku 1919; uzupełnione o komentarze z lat czterdziestych XX w.) autorki. Książkę tę, jak zauważa Targoń, można czytać na kilka sposobów: jako materiał źródłowy do historii teatru, „jako obraz gustów i potrzeb zwykłego krakowskiego widza” łączącego miłość do teatru z trzeźwością sądów oraz „jako obraz codzienności krakowskiego teatromana”.


Olga Katafiasz: „Jeśli Szekspir był Shakeshafte’em”…

Recenzja książki Szekspir. Teoria lancasterska – domysły i fakty pod redakcją Tomasza Kowalskiego i Krzysztofa Kozłowskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012). Pomyślana jako podręcznik akademicki publikacja podejmuje kwestię tożsamości religijnej Szekspira, która otwiera pole do dyskusji zarówno na temat jego biografii, jak i dzieł. Dlatego też, zawierająca tłumaczenia nieznanych do tej pory w Polsce teksów, antologia podzielona została na dwie części. W lekturze bardzo pomocne okazują się interwencje redaktorów, zarówno rozpoczynający książkę tekst Krzysztofa Kozłowskiego, jak i szczegółowe przypisy.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość