Ćwiczenia II rok prawa „ Wstęp do prawa europejskiego orzecznictwo



Pobieranie 130.47 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar130.47 Kb.
Ćwiczenia II rok prawa

Wstęp do prawa europejskiego” - orzecznictwo


Wyrok TS z dnia 3 września 2008 r. w sprawach połączonych C 402/05 P i C 415/05 P Kadi i Al Barakaat International Foundation przeciwko Radzie i Komisji

W powyższej sprawie Trybunał wypowiadał się w ramach odwołania od wcześniejszego orzeczenia Sądu Pierwszej Instancji, w kwestii legalności rozporządzeń Rady nakazujących zamrożenie funduszy należących do skarżących. Rozporządzenia przyjęte zostały w celu wykonania kilku rezolucji RB ONZ uchwalonych w związku z zamachami terrorystycznymi z 11 września 2001 r., dotyczyły one Talibów, Osamy bin Ladena, sieci Al-Kaida oraz powiązanych z nimi osób i podmiotów1. Pokazuje ono, w jaki sposób TS postrzega Traktaty założycielskie oraz miejsce Wspólnot i Unii w ramach systemu światowego.

Zdaniem Trybunału, Wspólnota, a obecnie Unia tworzy niezależny, autonomiczny system prawny, oparty na Traktatach, w tym ogólnych zasadach prawa i prawach podstawowych jednostki, swoistej konstytucji wspólnoty prawa. Zobowiązania wynikające z umowy międzynarodowej wiążącej WE/UE, takiej jak Karta Narodów Zjednoczonych, muszą być wykonane w systemie prawa Unii (Unia nie jest co prawda stroną KNZ, ale związane są nią wszystkie państwa członkowskie)2. Sama KNZ, czy zobowiązania wynikające z wiążących rezolucji RB ONZ, przyjęte w ramach rozdziału VII Karty, nie mają jednak pierwszeństwa w systemie prawa wspólnotowego przed „kartą konstytucyjną” Wspólnoty. (Czym innym jest pierwszeństwo zobowiązań w płaszczyźnie prawa międzynarodowego). A ponieważ powinny być wykonane w prawie Unii, środki przyjęte przez Unię w celu ich implementacji muszą być zgodne m.in. z prawami podstawowymi, tj. np. prawo do poszanowania własności, prawo do bycia wysłuchanym i  prawo do skutecznej kontroli sądowej. Niedopuszczalne są bowiem we Wspólnocie środki, które są nie do pogodzenia z poszanowaniem tych praw.

Orzekając w tej sprawie w pierwszej instancji SPI rozumował nieco inaczej (wyrok z dnia 21 września 2005 r. w sprawach T-306/01 oraz T-315/01 Yusuf i Al Barakaat International Foundation oraz Kadi przeciwko Radzie i Komisji). Przede wszystkim stwierdził, że zgodnie z prawem międzynarodowym obowiązki państw członkowskich ONZ wynikające z KNZ mają pierwszeństwo przed wszelkimi innymi obowiązkami, włączając w to obowiązki wynikające z EKPC oraz z TWE. Pomimo że Wspólnota nie jest członkiem ONZ, należy uznać, iż również jest związana obowiązkami wynikającymi z KNZ w ten sam sposób, jak jej państwa członkowskie, na podstawie, jak podkreślił Sąd, samego Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wspólnota nie może naruszać obowiązków ciążących na jej państwach członkowskich na podstawie Karty, ani utrudniać ich wykonywania. (Państwa członkowskie nie mogły przekazać Wspólnocie więcej praw niż same posiadały (par. 195 orzeczenia, por. wyżej pkt. 2 rozdziału). Wspólnota jest zobowiązana do ustanowienia wszelkich przepisów niezbędnych do umożliwienia jej państwom członkowskim dostosowania się do tych obowiązków. SPI podkreślił dalej wyraźnie, że środki wspólnotowe wykonujące sankcje RB ONZ nie wchodzą w zakres kontroli Trybunału, ponieważ UE związana jest decyzjami RB ONZ nie mając żadnej swobody przy ich wykonywaniu, a system ONZ jest autonomicznym porządkiem prawnym. Jakakolwiek wewnętrzna kontrola legalności tego rozporządzenia pociągałaby więc za sobą przeprowadzenie przez Sąd w sposób pośredni kontroli legalności decyzji RB, podczas gdy Sąd nie ma takich uprawnień. Może jedynie interpretować i stosować prawo wspólnotowe w sposób zgodny z obowiązkami państw członkowskich wynikającymi z KNZ.


Tezy wyroku TS z dnia 3 września 2008 r. w sprawach połączonych C 402/05 P i C 415/05 P Kadi i Al Barakaat International Foundation przeciwko Radzie i Komisji

4.        Wspólnota jest wspólnotą prawa, to znaczy, że zarówno państwa członkowskie, jak i instytucje podlegają kontroli zgodności wydanych przez nie aktów z podstawową kartą konstytucyjną, jaką stanowi traktat, oraz że traktat ten ustanawia zupełny system środków prawnych i procedur w celu powierzenia Trybunałowi Sprawiedliwości kontroli zgodności z prawem aktów instytucji. Umowa międzynarodowa nie może naruszać struktury kompetencyjnej określonej w traktatach, a więc niezależności wspólnotowego systemu prawnego, nad której przestrzeganiem czuwa Trybunał zgodnie z wyłączną kompetencją, w którą jest wyposażony na podstawie art. 220 WE i która stanowi jeden z fundamentów Wspólnoty.

Co się tyczy aktu wspólnotowego, który – jak rozporządzenie nr 881/2002 wprowadzające niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom związanym z Osamą bin Ladenem, siecią Al Kaida i talibami – służy wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonej w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, Trybunał nie może, w ramach właściwości wyłącznej przewidzianej w art. 220 WE, kontrolować zgodności z prawem takiej rezolucji uchwalonej przez ten organ międzynarodowy, nawet jeżeli miałaby ona dotyczyć jedynie jej zgodności z ius cogens, a raczej może kontrolować zgodność z prawem aktu wspólnotowego służącego jej wykonaniu.

Wyrok sądu wspólnotowego, w którym by orzeczono, że akt wspólnotowy służący wykonaniu takiej rezolucji jest sprzeczny z nadrzędną normą wspólnotowego porządku prawnego, nie oznaczałby podważenia pierwszeństwa tej rezolucji na poziomie prawa międzynarodowego.

(por. pkt 281, 282, 286–288)

5.        Prawa podstawowe stanowią integralną część ogólnych zasad prawa, nad których przestrzeganiem czuwa Trybunał. W tym zakresie Trybunał opiera się na tradycjach konstytucyjnych, wspólnych państwom członkowskim, oraz na wskazówkach zaczerpniętych z umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka, przy których tworzeniu państwa członkowskie współpracowały lub do których przystąpiły. Europejska konwencja praw człowieka ma tutaj znaczenie szczególne. Przestrzeganie praw człowieka stanowi zatem przesłankę zgodności z prawem aktów wspólnotowych i niedopuszczalne są we Wspólnocie środki, które są nie do pogodzenia z poszanowaniem tych praw.

W tym zakresie zobowiązania nałożone umową międzynarodową nie mogą skutkować naruszeniem zasad konstytucyjnych traktatu WE, wśród których znajduje się zasada, zgodnie z którą wszystkie akty wspólnotowe powinny przestrzegać praw podstawowych, przy czym przestrzeganie to stanowi przesłankę ich zgodności z prawem, a kontrola, czy przesłanka ta jest spełniona, należy do Trybunału w ramach zupełnego systemu środków prawnych ustanowionego w tym traktacie.

Zasady rządzące międzynarodowym porządkiem prawnym Narodów Zjednoczonych nie oznaczają, że kontrola sądowa wewnętrznej zgodności z prawem rozporządzenia nr 881/2002 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom związanym z Osamą bin Ladenem, siecią Al Kaida i talibami w świetle praw podstawowych jest wyłączona z tego powodu, że akt ten służy wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonej w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych. Tego rodzaju immunitet jurysdykcyjny aktu wspólnotowego, jako pochodna zasady pierwszeństwa zobowiązań wynikających z Karty Narodów Zjednoczonych na poziomie międzynarodowym, w szczególności zobowiązań dotyczących rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII tej karty, nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w traktacie WE. Artykuł 307 WE nie może w żadnym przypadku zezwolić na podważenie zasad należących do fundamentów wspólnotowego porządku prawnego, wśród nich zasady wolności, demokracji, jak również poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, zawartych w art. 6 ust. 1 UE jako fundamenty Unii. Jeśli art. 300 ust. 7 WE przewiduje, że umowy zawarte zgodnie z warunkami określonymi w tym artykule wiążą instytucje Wspólnoty oraz państwa członkowskie, postanowienie to, gdyby stosowało się ono do Karty Narodów Zjednoczonych, korzystałoby z pierwszeństwa przed aktami wspólnotowego prawa wtórnego. Jednak na poziomie prawa wspólnotowego pierwszeństwo to nie obejmowałoby prawa pierwotnego, a w szczególności zasad ogólnych, w których skład wchodzą prawa podstawowe.

Sądy wspólnotowe powinny zatem – zgodnie z kompetencjami, w które wyposażył je traktat WE – zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów wspólnotowych w świetle praw podstawowych, w tym również tych aktów wspólnotowych, które – jak rozpatrywane rozporządzenie – służą wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych.

(por. pkt 283–285, 299, 303, 304, 306–308, 326)

6.        Kompetencje Wspólnoty powinny być wykonywane z poszanowaniem praw podstawowych i akt wydany na podstawie tych kompetencji należy interpretować w świetle właściwych norm prawa międzynarodowego, a jego zakres stosowania wpisać w ramy tych norm.

Przy korzystaniu ze swej kompetencji do wydawania aktów wspólnotowych przyjmowanych na podstawie art. 60 WE i 301 WE w celu wykonania rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych Wspólnota powinna przywiązywać szczególną wagę do okoliczności, że zgodnie z art. 24 Karty Narodów Zjednoczonych uchwalenie przez Radę Bezpieczeństwa rezolucji w trybie rozdziału VII tej karty stanowi przejaw sprawowania podstawowej odpowiedzialności, jaką powierzono temu organowi w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa na szczeblu międzynarodowym. Sprawowanie tej odpowiedzialności obejmuje w ramach wymienionego rozdziału VII uprawnienie do decydowania o tym, co stanowi zagrożenie dla pokoju międzynarodowego i bezpieczeństwa międzynarodowego, oraz do podejmowania niezbędnych środków do ich utrzymania lub przywrócenia.

Jednakże Karta Narodów Zjednoczonych nie narzuca z góry określonego modelu wykonania rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie jej rozdziału VII; wykonanie to może nastąpić zgodnie z zasadami obowiązującymi w tej kwestii w porządku prawnym każdego państwa będącego członkiem ONZ. Karta Narodów Zjednoczonych pozostawia bowiem członkom ONZ swobodę wyboru pośród możliwych modeli przyjmowania takich rezolucji do ich porządku wewnętrznego.

(por. pkt 291, 293, 294, 298)

Trybunał Sprawiedliwości orzekł w tej sprawie odmiennie niż wcześniej Sąd Pierwszej Instancji. SPI stwierdził m.in., że jest uprawniony do sprawowania kontroli zgodności zaskarżonego rozporządzenia, oraz w sposób pośredni, zgodności decyzji RB ONZ, które to rozporządzenie wykonuje, z nadrzędnymi zasadami powszechnego prawa międzynarodowego stanowiącymi normy o charakterze ius cogens, rozumiane jako bezwzględne normy prawa międzynarodowego, od których nie przysługują odstępstwa ani państwom członkowskim, ani ich organom. Należą do nich w szczególności normy imperatywne mające na celu powszechną ochronę podstawowych praw człowieka. Dalej SPI zbadał wspomniane rozporządzenie w świetle prawa własności, prawa do obrony, prawa do skutecznej ochrony sądowej – jako norm o charakterze ius cogens. Sąd stwierdził, że nie ma natomiast kompetencji do badania zgodności rozporządzenia z prawami podstawowymi chronionymi przez wspólnotowy porządek prawny, nie może także stwierdzać braku błędów w ocenie faktów i dowodów zebranych przez RB na poparcie przyjętych środków. Nie może także wypowiadać się w kwestii proporcjonalności stosowania tych środków. Przyznał także, że w braku międzynarodowego sądu zobowiązanego do orzekania w przedmiocie skarg na decyzje Komitetu ds. sankcji skarżącym nie przysługuje żaden środek prawny.

Trybunał Sprawiedliwości odrzucił zatem wizję proponowaną przez SPI, nadrzędności porządku ONZ-owskiego w stosunku do prawa wspólnotowego, w płaszczyźnie prawa wspólnotowego, w którym w istocie jednostka pozostaje poza ochroną jakiegokolwiek systemu (jednostka nie może złożyć skargi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, nie ma żadnego innego organu sądowego, który mógłby zajmować się kontrolą legalności aktów ONZ), jedyna możliwość to zwrócenie się do Komitetu ds. sankcji ONZ, ale Komitet nie jest ciałem sądowym i nie orzeka o zgodności z prawami podstawowymi decyzji RB ONZ.

Swój pogląd TS powtórzył w wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawach połączonych C-399/06 P oraz C-403/06 P Hassan et Ayadi przeciwko Radzie i Komisji uchylając wyrok SPI z 12 lipca 2006 r. w sprawach T-253/02 oraz T-49/04 Chafiq Ayadi przeciwko Radzie oraz Faraj Hassan przeciwko Radzie i Komisji. Trybunał nie bada zgodności aktów wykonujących rezolucje RB ONZ z prawami podstawowymi jako normami o charakterze ius cogens prawa międzynarodowego, lecz z prawami podstawowymi jako zasadami ogólnymi prawa Unii.
Wyrok TS z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawach połączonych C-399/06 P oraz C-403/06 P Hassan et Ayadi przeciwko Radzie i Komisji

70      W związku z tym ponownie opierając się na swoich wyrokach w sprawach Yusuf i Kadi, Sąd orzekł, że zgodność z prawem spornego rozporządzenia, w tym zarzuty wynikające dla wnoszących odwołanie z naruszenia ich praw podstawowych, może zostać rozpatrzona pod względem zgodności z normami o charakterze ius cogens, stanowiącymi element międzynarodowego porządku prawnego, bezwzględnie wiążącymi wszystkie podmioty prawa międzynarodowego, w tym organy ONZ, i niedopuszczającymi żadnych odstępstw (zaskarżone wyroki: w sprawie Hassan, pkt 92; w sprawie Ayadi, pkt 116).

71      Tymczasem z pkt 326 i 327 wyroku Trybunału w sprawie Kadi wynika, że powyższe twierdzenie jest błędne. Bowiem sądy wspólnotowe – zgodnie z kompetencjami, w które wyposażył je traktat WE – powinny zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów wspólnotowych w świetle praw podstawowych, stanowiących integralną część zasad ogólnych prawa wspólnotowego, w tym również tych aktów wspólnotowych, które – jak sporne rozporządzenie – służą wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych.

Treść wyroku/ fragment

Sprawy połączone C 402/05 P iC 415/05 P

Yassin Abdullah Kadi i Al Barakaat International Foundation

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej

i

Komisji Wspólnot Europejskich

Ocena Trybunału

278    Tytułem wstępu należy oddalić podniesiony przez Zjednoczone Królestwo zarzut niedopuszczalności argumentacji Y.A. Kadiego zawartej w jego replice, zgodnie z którą zgodność z prawem każdego uregulowania przyjętego przez instytucje wspólnotowe w celu wykonania rezolucji Rady Bezpieczeństwa podlega – na podstawie prawa wspólnotowego i niezależnie od jego pochodzenia – pełnej kontroli Trybunału.

279    Jak bowiem wskazał Y.A. Kadi, chodzi tu o argument dodatkowy, stanowiący rozwinięcie podstawy odwołania, na którą przynajmniej domyślnie powołał się wcześniej w odwołaniu i mający ścisły związek z tą podstawą odwołania, w której podniósł, że przy wykonywaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa w drodze działań prawodawczych Wspólnota ma obowiązek czuwania nad tym, by przepisy, jakie zamierza w ten sposób wprowadzić, nie naruszały minimalnych kryteriów w dziedzinie praw człowieka (zob. podobnie postanowienie z dnia 13 listopada 2001 r. w sprawie C 430/00 P Dürbeck przeciwko Komisji, Rec. s. I 8547, pkt 17).

280    Należy przeprowadzić analizę zarzutów, w których wnoszący odwołanie kwestionują orzeczenie przez Sąd – co do zasady – że z zasad dotyczących związku między międzynarodowym porządkiem prawnym Narodów Zjednoczonych a wspólnotowym porządkiem prawnym wynika, że sporne rozporządzenie, skoro wykonuje rezolucję Rady Bezpieczeństwa uchwaloną na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych i niepozostawiającą żadnego marginesu w tej mierze, nie może być przedmiotem kontroli sądowej w zakresie jego wewnętrznej zgodności z prawem, z wyjątkiem zgodności z normami ius cogens i w tym zakresie korzysta zatem z immunitetu jurysdykcyjnego.

281    W tej kwestii należy przypomnieć, że Wspólnota jest wspólnotą prawa, to znaczy, że zarówno państwa członkowskie, jak i instytucje podlegają kontroli zgodności wydanych przez nie aktów z podstawową kartą konstytucyjną, jaką stanowi traktat WE, oraz że traktat ten ustanawia zupełny system środków prawnych i procedur w celu powierzenia Trybunałowi Sprawiedliwości kontroli zgodności z prawem aktów instytucji (wyrok Trybunału z dnia 23 kwietnia 1986 r. w sprawie 294/83 Les Verts przeciwko Parlamentowi, Rec. s. 1339, pkt 23).

282    Wypada także przypomnieć, że umowa międzynarodowa nie może naruszać struktury kompetencyjnej określonej w traktatach, a więc niezależności wspólnotowego systemu prawnego, nad której przestrzeganiem czuwa Trybunał zgodnie z wyłączną kompetencją, w którą jest wyposażony na podstawie art. 220 WE i którą uznał już zresztą za jeden z fundamentów Wspólnoty (zob. podobnie opinia 1/91 z dnia 14 grudnia 1991 r., Rec. s. I 6079, pkt 35 i 71 oraz wyrok z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie C 459/03 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I 4635, pkt 123 i przytoczone tam orzecznictwo).

283    Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawa podstawowe stanowią integralną część ogólnych zasad prawa, nad których przestrzeganiem czuwa Trybunał. W tym zakresie Trybunał opiera się na tradycjach konstytucyjnych, wspólnych państwom członkowskim, oraz na wskazówkach zaczerpniętych z umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka, przy których tworzeniu państwa członkowskie współpracowały lub do których przystąpiły. EKPC ma tutaj znaczenie szczególne (zob. w szczególności wyrok z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie C 305/05 Ordre des barreaux francophones et germanophone i in., Zb.Orz. s. I 5305, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).

284    Z orzecznictwa Trybunału wynika także, że przestrzeganie praw człowieka stanowi przesłankę zgodności z prawem aktów wspólnotowych (ww. opinia 2/94, pkt 34) oraz że niedopuszczalne są we Wspólnocie środki, które są nie do pogodzenia z poszanowaniem tych praw (wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C 112/00 Schmidberger, Rec. s. I 5659, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo).

285    Z ogółu tych okoliczności wynika, że zobowiązania nałożone umową międzynarodową nie mogą skutkować naruszeniem zasad konstytucyjnych traktatu WE, wśród których znajduje się zasada, zgodnie z którą wszystkie akty wspólnotowe powinny przestrzegać praw podstawowych, przy czym przestrzeganie to stanowi przesłankę ich zgodności z prawem, a kontrola, czy przesłanka ta jest spełniona, należy do Trybunału w ramach zupełnego systemu środków prawnych ustanowionego w tym traktacie.

286    W tej kwestii należy podkreślić, że w kontekście takim jak w niniejszej sprawie kontrola zgodności z prawem, jaką powinien zapewnić sąd wspólnotowy, dotyczy aktu wspólnotowego służącego wykonaniu danej umowy międzynarodowej, a nie umowy jako takiej.

287    Co się tyczy konkretnie aktu wspólnotowego, który – jak sporne rozporządzenie – służy wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonej w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, Trybunał nie może, w ramach właściwości wyłącznej przewidzianej w art. 220 WE, kontrolować zgodności z prawem takiej rezolucji uchwalonej przez ten organ międzynarodowy, nawet jeżeli miałaby ona dotyczyć jedynie jej zgodności z ius cogens.

288    Ponadto ewentualny wyrok sądu wspólnotowego, w którym by orzeczono, że akt wspólnotowy służący wykonaniu takiej rezolucji jest sprzeczny z nadrzędną normą wspólnotowego porządku prawnego, nie oznaczałby podważenia pierwszeństwa tej rezolucji na poziomie prawa międzynarodowego.

289    I tak Trybunał stwierdził już nieważność decyzji Rady zatwierdzającej umowę międzynarodową po zbadaniu wewnętrznej zgodności z prawem tej decyzji w odniesieniu do tej umowy i stwierdzeniu, że doszło do naruszenia zasady ogólnej prawa wspólnotowego, tj. w tamtej sprawie zasady niedyskryminacji wyrok z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie C 122/95 Niemcy przeciwko Radzie, Rec. s. I 973.

290    Należy zatem zbadać, czy – jak orzekł Sąd – z zasad dotyczących związku między międzynarodowym porządkiem prawnym Narodów Zjednoczonych a wspólnotowym porządkiem prawnym wynika, że kontrola sądowa wewnętrznej zgodności z prawem spornego rozporządzenia w świetle praw podstawowych jest co do zasady wyłączona, niezależnie od okoliczności, że – jak wskazano w pkt 281–284 niniejszego wyroku – taka kontrola stanowi gwarancję konstytucyjną należącą do fundamentów Wspólnoty.

291    W tej kwestii należy przede wszystkim przypomnieć, że kompetencje Wspólnoty powinny być wykonywane z poszanowaniem praw podstawowych (ww. wyroki w sprawach: Poulsen i Diva Navigation, pkt 9 oraz Racke, pkt 45), przy czym Trybunał uściślił ponadto w tym samym punkcie pierwszego z tych wyroków, że akt wydany na podstawie tych kompetencji należy interpretować w świetle właściwych norm prawa międzynarodowego, a jego zakres stosowania wpisać w ramy tych norm.

292    Ponadto Trybunał orzekł, że kompetencje Wspólnoty przewidziane w art. 177– 181 WE w dziedzinie współpracy i rozwoju powinny być wykonywane przy jednoczesnym poszanowaniu zobowiązań podjętych w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych (wyrok z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie C 91/05 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz s. I 3651, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).

293    Przestrzeganie zobowiązań podjętych w ramach Narodów Zjednoczonych jest konieczne również w dziedzinie utrzymania pokoju międzynarodowego i bezpieczeństwa międzynarodowego, przy wykonywaniu przez Wspólnotę – w drodze aktów wspólnotowych przyjmowanych na podstawie art. 60 WE i 301 WE – rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych.

294    Przy korzystaniu z tej kompetencji Wspólnota powinna przywiązywać szczególną wagę do okoliczności, że zgodnie z art. 24 Karty Narodów Zjednoczonych uchwalenie przez Radę Bezpieczeństwa rezolucji w trybie rozdziału VII tej karty stanowi przejaw sprawowania podstawowej odpowiedzialności, jaką powierzono temu organowi w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa na szczeblu międzynarodowym. Sprawowanie tej odpowiedzialności obejmuje w ramach wymienionego rozdziału VII uprawnienie do decydowania o tym, co stanowi zagrożenie dla pokoju międzynarodowego i bezpieczeństwa międzynarodowego oraz do podejmowania niezbędnych środków do ich utrzymania lub przywrócenia.

295    Należy następnie zauważyć, że kompetencje przewidziane w art. 60 WE i 301 WE mogą być wykonywane wyłącznie po przyjęciu wspólnego stanowiska lub wspólnego działania na podstawie postanowień traktatu UE dotyczących WPZiB, która przewiduje działanie Wspólnoty.

296    Jeżeli z faktu przyjęcia takiego aktu wynika, że Wspólnota jest zobowiązana podjąć w ramach traktatu WE środki wymagane tym aktem, to w sytuacji gdy chodzi o wykonanie rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonej w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, oznacza to, że przy opracowywaniu tych środków Wspólnota powinna należycie wziąć pod uwagę brzmienie i cele danej rezolucji, jak również właściwe zobowiązania wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych dotyczące takiego wykonania.

297    Ponadto Trybunał orzekł już, że dla potrzeb wykładni spornego rozporządzenia należy także uwzględnić brzmienie i cel rezolucji 1390 (2002), której wykonanie rozporządzenie to, zgodnie z jego motywem 4, ma na celu (ww. wyrok w sprawie Möllendorf i Möllendorf Niehuus, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).

298    Należy jednak wskazać, że Karta Narodów Zjednoczonych nie narzuca z góry określonego modelu wykonania rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych; wykonanie to może nastąpić zgodnie z zasadami obowiązującymi w tej kwestii w porządku prawnym każdego państwa będącego członkiem ONZ. Karta Narodów Zjednoczonych pozostawia bowiem członkom ONZ swobodę wyboru pośród możliwych modeli przyjmowania takich rezolucji do ich porządku wewnętrznego.

299    Z ogółu tych rozważań wynika, że zasady rządzące międzynarodowym porządkiem prawnym Narodów Zjednoczonych nie oznaczają, że kontrola sądowa wewnętrznej zgodności z prawem spornego rozporządzenia w świetle praw podstawowych jest wyłączona z tego powodu, że akt ten służy wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonej w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych.

300    Tego rodzaju immunitet jurysdykcyjny aktu wspólnotowego takiego jak sporne rozporządzenie, jako pochodna zasady pierwszeństwa zobowiązań wynikających z Karty Narodów Zjednoczonych na poziomie międzynarodowym, w szczególności zobowiązań dotyczących rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII tej karty, nie znajduje ponadto jakiegokolwiek uzasadnienia w traktacie WE.

301    Oczywiście prawdą jest, że Trybunał przyznał już, iż art. 234 traktatu WE (po zmianie art. 307 WE) mógł – o ile zostały spełnione przesłanki jego zastosowania – zezwalać na odstępstwa nawet od prawa pierwotnego, np. od art. 113 traktatu WE dotyczącego wspólnej polityki handlowej (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Centro Com, pkt 56–61).

302    Prawdą jest również, że art. 297 WE dopuszcza w sposób dorozumiany zakłócenia we wspólnym rynku, które mogłyby zostać wywołane przez środki przyjęte przez jedno z państw członkowskich w celu wykonania zobowiązań międzynarodowych zaciągniętych w celu utrzymania pokoju międzynarodowego i bezpieczeństwa międzynarodowego.

303    Przepisów tych jednak nie można rozumieć w ten sposób, że zezwalają one na odstępstwa od zasad wolności, demokracji, jak również poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, zawartych w art. 6 ust. 1 UE jako fundamenty Unii.

304    Artykuł 307 WE nie może bowiem w żadnym przypadku zezwolić na podważenie zasad należących do fundamentów wspólnotowego porządku prawnego, wśród nich zasady ochrony praw podstawowych, która obejmuje kontrolę przez sąd wspólnotowy zgodności z prawem aktów wspólnotowych pod kątem ich zgodności z prawem.

305    Immunitet jurysdykcyjny spornego rozporządzenia w zakresie kontroli jego zgodności z prawami podstawowymi, którego źródłem miałoby być podnoszone absolutne pierwszeństwo rezolucji Rady Bezpieczeństwa, których wykonaniu służy to rozporządzenie, nie mógłby także znaleźć uzasadnienia w miejscu, jakie obowiązki wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych zajmują w hierarchii norm tworzących wspólnotowy porządek prawny, gdyby te zobowiązania zostały ujęte w tej hierarchii.

306    Zgodnie bowiem z art. 300 ust. 7 WE „umowy zawarte zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym artykule wiążą instytucje Wspólnoty oraz państwa członkowskie”.

307    Tak więc na podstawie tego postanowienia, gdyby stosowało się ono do Karty Narodów Zjednoczonych, karta korzystałaby z pierwszeństwa przed aktami wspólnotowego prawa wtórnego (zob. podobnie wyrok z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie C 308/06 Intertanko i in., Zb.Orz. s. I 4057, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).

308    Jednak to pierwszeństwo na poziomie prawa wspólnotowego nie obejmowałoby prawa pierwotnego, a w szczególności zasad ogólnych, w których skład wchodzą prawa podstawowe.

309    Taka wykładnia znajduje potwierdzenie w art. 300 ust. 6 WE, zgodnie z którym umowa międzynarodowa nie może wejść w życie, jeżeli Trybunał wydał negatywną opinię w sprawie jej zgodności z traktatem WE, chyba że został on wcześniej zmieniony.

310    Przed Trybunałem podnoszono jednak, w szczególności na rozprawie, że podobnie jak Europejski Trybunał Praw Człowieka, który w kilku niedawnych decyzjach uznał się za niewłaściwy do kontrolowania zgodności niektórych aktów wydanych w związku z wykonywaniem rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych, także sądy wspólnotowe powinny powstrzymać się od kontrolowania zgodności z prawem spornego rozporządzenia w świetle praw podstawowych, skoro akt ten służy wykonaniu takich rezolucji.

311    W tej kwestii należy stwierdzić, jak zresztą wskazał sam Europejski Trybunał Praw Człowieka, że istnieje zasadnicza różnica między naturą aktów, których dotyczyły te decyzje i w stosunku do których ten sąd uznał, że nie jest niewłaściwy do kontrolowania ich zgodności z EKPC, a naturą innych aktów, wobec których jego właściwość jest niepodważalna (zob. decyzja ETPC z dnia 2 maja 2007 r. w sprawie Behrami i Behrami przeciwko Francji oraz Saramati przeciwko Francji, Niemcom i Norwegii, dotychczas nieopublikowana w Zbiorze wyroków i decyzji, § 151).

312    O ile bowiem w niektórych sprawach, które do niego wpłynęły, Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał się za niewłaściwy ratione personae, to były to sprawy dotyczące działań zarzucalnych bezpośrednio ONZ jako organizacji ogólnoświatowej realizującej nadrzędny cel bezpieczeństwa zbiorowego, w szczególności działań organu pomocniczego ONZ utworzonego na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych lub działań mieszczących się w ramach wykonywania uprawnień skutecznie delegowanych przez Radę Bezpieczeństwa na podstawie tego samego rozdziału, a nie działań zarzucalnych państwom pozwanym przed ten Trybunał; działania te zresztą nie miały miejsca na terytorium tych państw ani nie wynikały z decyzji ich organów.

313    W § 151 decyzji w ww. sprawie Behrami i Behrami przeciwko Francji oraz Saramati przeciwko Francji, Niemcom i Norwegii Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał natomiast, że w sprawie Hava Yolları Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi przeciwko Irlandii, zakończonej wyrokiem z dnia 30 czerwca 2005 r., Zbiór wyroków i decyzji, 2005 VI, dotyczącej zajęcia dokonanego przez organy pozwanego państwa na jego terytorium krajowym w następstwie decyzji ministra tego państwa, Trybunał uznał swoją właściwość – w szczególności ratione personae, wobec pozwanego państwa, mimo iż sporne zajęcie zostało zarządzone na podstawie rozporządzenia wspólnotowego wydanego w celu wykonania rezolucji Rady Bezpieczeństwa.

314    W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że spornego rozporządzenia nie można uznać za akt zarzucalny bezpośrednio ONZ jako działanie jednego z jej organów pomocniczych utworzonych w ramach rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych lub mieszczące się w ramach wykonywania uprawnień skutecznie delegowanych przez Radę Bezpieczeństwa na podstawie tego samego rozdziału.

315    Ponadto i w każdym razie kwestia właściwości Trybunału do orzekania o ważności spornego rozporządzenia sytuuje się w ramach całkowicie odmiennych.

316    Jak bowiem przypomniano w pkt 281–284 niniejszego wyroku, kontrolę przez Trybunał ważności wszelkich aktów wspólnotowych w świetle praw podstawowych należy uważać za wyraz – we wspólnocie prawa – gwarancji konstytucyjnej wynikającej z traktatu WE jako autonomicznego systemu prawnego, którego umowa międzynarodowa nie może naruszać.

317    Kwestia właściwości Trybunału sytuuje się bowiem w ramach wewnętrznego i autonomicznego porządku Wspólnoty, w którym mieści się sporne rozporządzenie i w którym Trybunał jest właściwy do kontrolowania ważności aktów wspólnotowych w świetle praw podstawowych.

318    Ponadto podnoszono, że mając na względzie poszanowanie, jakie instytucje wspólnotowe powinny okazywać instytucjom Narodów Zjednoczonych, Trybunał powinien zrezygnować z kontroli zgodności z prawem spornego rozporządzenia w świetle praw podstawowych, nawet jeżeli taka kontrola byłaby możliwa, ponieważ w ramach systemu sankcji wprowadzonego przez Narody Zjednoczone – pamiętając w szczególności o procedurze rewizji, ostatnio wyraźnie udoskonalonej kilkoma rezolucjami Rady Bezpieczeństwa – prawa podstawowe są dostatecznie chronione.

319    Zdaniem Komisji, dopóki w tym systemie sankcji zainteresowane osoby fizyczne i podmioty mają możliwą do przyjęcia sposobność bycia wysłuchanymi dzięki mechanizmowi kontroli administracyjnej łączącemu się z systemem prawnym Narodów Zjednoczonych, Trybunał nie powinien w żaden sposób interweniować.

320    W tej kwestii należy przede wszystkim wskazać, że o ile rzeczywiście, w następstwie uchwalenia przez Radę Bezpieczeństwa kilku rezolucji system środków ograniczających utworzony przez Narody Zjednoczone został zmieniony zarówno w zakresie umieszczania w wykazie zbiorczym, jak i skreślania z niego [zob. szczególnie rezolucje 1730 (2006) z dnia 19 grudnia 2006 r. i 1735 (2006) z dnia 22 grudnia 2006 r.], to zmiany te nastąpiły po przyjęciu spornego rozporządzenia, a zatem co do zasady nie można ich uwzględnić w ramach niniejszych postępowań odwoławczych.

321    W każdym razie istnienie w ramach tego systemu sankcji Narodów Zjednoczonych procedury rewizji przed Komitetem ds. Sankcji, nawet uwzględniając ostatnio wprowadzone do niej zmiany, nie może skutkować uogólnionym immunitetem jurysdykcyjnym w ramach wewnętrznego porządku prawnego Wspólnoty.

322    Taki bowiem immunitet, który stworzyłby istotne odstępstwo od systemu ochrony sądowej praw podstawowych przewidzianego w traktacie, nie wydaje się uzasadniony, skoro ta procedura rewizji w sposób oczywisty gwarancji ochrony sądowej nie oferuje.

323    W tym względzie, o ile od tej pory każda osoba lub podmiot może zwrócić się bezpośrednio do Komitetu ds. Sankcji, składając wniosek o skreślenie z wykazu zbiorczego w tzw. „punkcie przyjęć”, to należy stwierdzić, że procedura przed tym komitetem nadal ma zasadniczo charakter dyplomatyczny i międzypaństwowy, gdyż zainteresowane osoby i podmioty nie mają rzeczywistej możliwości obrony swoich praw, a komitet ten podejmuje decyzje w drodze konsensusu, przy czym każdy z jego członków dysponuje prawem weta.

324    Z wytycznych Komitetu ds. Sankcji, zmienionych ostatnio w dniu 12 lutego 2007 r., wynika w tej kwestii, że składający wniosek o skreślenie nie może w żaden sposób osobiście ani przez pełnomocnika dochodzić swoich praw przed Komitetem ds. Sankcji, a jedynie rząd państwa jego pobytu lub obywatelstwa ma możliwość przekazania ewentualnie uwag w przedmiocie tego wniosku.

325    Ponadto wytyczne te nie nakładają na Komitet ds. Sankcji obowiązku poinformowania wnioskodawcy o powodach i dowodach uzasadniających jego umieszczenie w wykazie zbiorczym, ani udzielenia mu choćby ograniczonego dostępu do tych informacji. Wreszcie w przypadku nieuwzględnienia przez ten komitet wniosku o skreślenie nie ciąży na nim obowiązek uzasadnienia.

326    Z powyższego wynika, że sądy wspólnotowe – zgodnie z kompetencjami, w które wyposażył je traktat WE – powinny zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów wspólnotowych w świetle praw podstawowych, stanowiących integralną część zasad ogólnych prawa wspólnotowego, w tym również tych aktów wspólnotowych, które – jak sporne rozporządzenie – służą wykonaniu rezolucji Rady Bezpieczeństwa uchwalonych w trybie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych.

327    Tym samym Sąd naruszył prawo, orzekając w pkt 212–231 zaskarżonego wyroku w sprawie Kadi oraz w pkt 263–282 zaskarżonego wyroku w sprawie Yusuf i Al Barakaat, że z zasad dotyczących związku między międzynarodowym porządkiem prawnym Narodów Zjednoczonych a wspólnotowym porządkiem prawnym wynika, że sporne rozporządzenie, skoro wykonuje rezolucję Rady Bezpieczeństwa uchwaloną na podstawie rozdziału VII Karty Narodów Zjednoczonych i niepozostawiającą żadnego marginesu w tej mierze, powinno korzystać z immunitetu jurysdykcyjnego co do jego wewnętrznej zgodności z prawem, z wyjątkiem zgodności z normami ius cogens.

328    Podstawy, na których wnoszący odwołanie je oparli, są zatem w tym punkcie uzasadnione, w związku z czym zaskarżone wyroki należy w tej kwestii uchylić.

329    Wynika stąd, że analiza zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonym wyrokom w części dotyczącej kontroli spornego rozporządzenia w świetle norm prawa międzynarodowego należących do ius cogens stała się zbędna, a tym samym nie jest już również konieczne badanie odwołania wzajemnego Zjednoczonego Królestwa w tym zakresie.

330    Ponadto, skoro w dalszej części zaskarżonych wyroków, dotyczącej konkretnych praw podstawowych, na które powoływali się skarżący, Sąd ograniczył się do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego rozporządzenia jedynie w świetle tych norm, podczas gdy powinien był przeprowadzić co do zasady pełną analizę w świetle praw podstawowych należących do zasad ogólnych prawa wspólnotowego, tę dalszą część zaskarżonych wyroków należy również uchylić.

KOMUNIKAT PRASOWY nr 97/06

12 grudnia 2006 r.

Wyrok Sądu Pierwszej Instancji w sprawie T-228/02

Organizacja Mudżahedinów Narodu Irańskiego / Rada Unii Europejskiej

SĄD STWIERDZIŁ NIEWAŻNOŚĆ DECYZJI RADY NAKAZUJĄCEJ ZAMROŻENIE FUNDUSZY ORGANIZACJI MUDŻAHEDINÓW NARODU IRAŃSKIEGO W RAMACH WALKI Z TERRORYZMEM

Zaskarżona decyzja naruszała prawo do obrony, obowiązek uzasadnienia oraz prawo do skutecznej ochrony sądowej.

W dniu 28 września 2001 r. Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucję wzywającą wszystkie państwa członkowskie ONZ do walki z terroryzmem i źródłami jego finansowania za pomocą wszelkich środków, w szczególności poprzez zamrożenie funduszy osób i podmiotów, które dokonują lub usiłują dokonać aktów terrorystycznych. Wskazana rezolucja nie identyfikuje jednak tych osób i podmiotów, pozostawiając to w zakresie uprawnień dyskrecjonalnych państw.

Rezolucja ta została wykonana we Wspólnocie w szczególności przez wspólne stanowisko3oraz rozporządzenie Rady4, wydane w dniu 27 grudnia 2001 r., w których nakazuje się zamrożenie funduszy osób i podmiotów wpisanych na listę sporządzoną i regularnie aktualizowaną decyzjami Rady. Wpis na listę musi być dokonany na podstawie dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja [o wpisie] została podjęta przez właściwą władzę krajową, co do zasady władzę sądowniczą, w odniesieniu do osób i podmiotów, których to dotyczy, bez względu na to, czy dotyczy to wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie o dokonanie aktu terroryzmu, usiłowania popełnienia takiego aktu, uczestniczenia w nim lub ułatwienia dokonania takiego aktu, opartego na poważnych i wiarogodnych dowodach lub poszlakach, lub skazania za takie czyny. Nazwiska osób i nazwy podmiotów na liście muszą być poddawane kontroli w regularnych odstępach czasu, co najmniej raz na sześć miesięcy, w celu zapewnienia, że istnieją podstawy do utrzymania ich na liście.

Organizacja Mudżahedinów Narodu Irańskiego (OMNI), utworzona w 1965 r., postawiła sobie za cel zastąpienie rządów szachów w Iranie, a następnie rządów mollahów, rządami demokratycznymi. W przeszłości dysponowała ona formacją zbrojną działającą na terytorium Iranu. Twierdzi ona jednak, że od czerwca 2001 r. wyraźnie odstąpiła od wszelkiej działalności zbrojnej.

We wspólnym stanowisku i decyzji z dnia 2 maja 2002 r. Rada dokonała aktualizacji listy osób i podmiotów, których fundusze podlegają zamrożeniu w ramach walki z terroryzmem, włączając na listę między innymi OMNI. Od tego czasu Rada przyjęła różne wspólne stanowiska oraz decyzje aktualizujące sporną listę. Nazwa OMNI w dalszym ciągu była utrzymywana na liście.

OMNI wniosła do Sądu Pierwszej Instancji skargę o stwierdzenie nieważności tych wspólnych stanowisk oraz decyzji w zakresie, w jakim akty te jej dotyczyły.

Sąd stwierdził, że niektóre podstawowe prawa i gwarancje, w szczególności prawo do obrony, obowiązek uzasadnienia oraz prawo do skutecznej ochrony sądowej co do zasady znajdują pełne zastosowanie w odniesieniu do wydania wspólnotowej decyzji w sprawie zamrożenia funduszy na podstawie rozporządzenia nr 2580/2001.

W tym względzie Sąd dokonał rozróżnienia między niniejszą sprawą i sprawami rozstrzygniętymi w wyrokach Yusuf i Kadi z dnia 21 września 2005 r.5, dotyczącymi zamrożenia funduszy osób i podmiotów związanych z Osamą bin Ladenem, siecią Al-Kaida i talibami, jak również sprawami rozstrzygniętymi w wyrokach Ayadi i Hassan z dnia 12 lipca 2006 r.6W tych ostatnich sprawach Rada i Komisja ograniczyły się bowiem do dokonania na szczeblu wspólnotowym transpozycji rezolucji Rady Bezpieczeństwa oraz decyzji działającego w jej ramach komitetu ds. sankcji, które imiennie wskazywały zainteresowane osoby, a instytucjom wspólnotowym nie przysługiwało swobodne uznanie w odniesieniu do stosowności i zasadności tych środków. W uregulowaniach będących przedmiotem niniejszej sprawy konkretne wskazanie osób i podmiotów, których fundusze podlegają zamrożeniu Rada Bezpieczeństwa pozostawiła natomiast w zakresie uprawnień dyskrecjonalnych członków ONZ. Wskazanie tych osób i podmiotów wchodzi więc w zakres wykonywania kompetencji własnych i pociąga za sobą swobodne uznanie Wspólnoty. W tych okolicznościach obowiązek przestrzegania podstawowych praw i gwarancji zapewnionych we wspólnotowym porządku prawnym należy w zasadzie w całości do Rady.

Sąd określił następnie zakres wspomnianych praw i gwarancji, jak również ograniczenia, jakich mogą być one przedmiotem w kontekście przyjęcia wspólnotowego środka w postaci zamrożenia funduszy.

Sąd orzekł, że przestrzeganie ogólnej zasady prawa do obrony nie wymaga wysłuchania zainteresowanych przez Radę w związku z wydaniem początkowej decyzji o zamrożeniu ich funduszy, ponieważ decyzja ta musi być nieoczekiwana. Zasada ta wymaga natomiast, aby dokładne informacje lub materiały zawarte w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę państwa członkowskiego w odniesieniu do nich zostały podane do wiadomości zainteresowanych, w miarę możliwości jednocześnie lub możliwie najszybciej po wydaniu takiej decyzji, chyba że sprzeciwiają się temu nadrzędne względy bezpieczeństwa Wspólnoty lub jej państw członkowskich, lub też względy związane z prowadzeniem ich stosunków międzynarodowych. Z tymi samymi zastrzeżeniami zainteresowanym należy umożliwić skuteczne przedstawienie ich stanowiska przed wydaniem każdej późniejszej decyzji o utrzymaniu zamrożenia funduszy.



Także uzasadnienie początkowej lub późniejszej decyzji o zamrożeniu funduszy musi dotyczyć przynajmniej, i to w sposób szczegółowy i konkretny, dokładnych informacji lub materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że decyzja została podjęta przez właściwą władzę państwa członkowskiego w odniesieniu do zainteresowanych, chyba że sprzeciwiają się temu nadrzędne względy bezpieczeństwa Wspólnoty lub jej państw członkowskich, lub też względy związane z prowadzeniem ich stosunków międzynarodowych. Uzasadnienie musi wskazywać również powody, z których Rada wykonująca swoje uprawnienia dyskrecjonalne uznała, że zainteresowani powinni zostać objęci takim środkiem.

Wreszcie prawo do skutecznej ochrony sądowej jest gwarantowane prawem zainteresowanych do wniesienia do Sądu skargi na każdą decyzję nakazującą zamrożenie ich funduszy lub jego utrzymanie. Jednakże mając na uwadze szeroki zakres swobodnego uznania, jakim dysponuje Rada w tym zakresie, sprawowana przez Sąd kontrola legalności takich decyzji musi ograniczać się do badania kwestii przestrzegania uregulowań proceduralnych i obowiązku uzasadnienia, prawidłowości ustaleń faktycznych oraz braku oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych oraz nadużycia władzy.

Stosując te zasady do niniejszego przypadku Sąd zaznaczył w pierwszej kolejności, że właściwe przepisy nie przewidują wyraźnie żadnej procedury dotyczącej podania do wiadomości zainteresowanych okoliczności obciążających oraz ich wysłuchania przed lub jednocześnie z wydaniem początkowej decyzji o zamrożeniu funduszy lub też, w ramach wydania późniejszych decyzji o utrzymaniu zamrożenia funduszy, w celu uzyskania ich skreślenia z listy.



Sąd stwierdził następnie, że w żadnym momencie przed wniesieniem skargi okoliczności obciążające nie zostały podane do wiadomości OMNI. Początkowa decyzja o zamrożeniu funduszy tej organizacji ani późniejsze decyzje utrzymujące zamrożenie funduszy nie wymieniają nawet dokładnych informacji ani materiałów zawartych w odpowiednich aktach, które wskazują, że właściwa władza krajowa wydała decyzję uzasadniającą wpisanie jej nazwy na sporną listę.

Sąd wywnioskował z tego, że sporne decyzje nie zostały również właściwie uzasadnione.


Nie posiadając właściwych informacji i ze względu na brak uzasadnienia spornych decyzji OMNI nie tylko nie mogła skutecznie przedstawić swojego stanowiska przed Radą, lecz również nie mogła właściwie skorzystać z przysługującej jej skargi do Sądu.

Ponadto, materiały z akt przedstawione przed Sądem ani odpowiedzi Rady i rządu Zjednoczonego Królestwa na pytania postawione przez Sąd w trakcie rozprawy nie pozwoliły mu na wykonanie kontroli sądowej, ponieważ Sąd nie może nawet ustalić z pewnością tego, na podstawie jakiej decyzji krajowej została oparta zaskarżona decyzja.

W podsumowaniu Sąd stwierdził, że decyzja nakazująca zamrożenie funduszy OMNI nie została uzasadniona, że została ona wydana w ramach procedury, w trakcie której nie przestrzegano prawa zainteresowanej do obrony, a sam Sąd nie mógł zbadać jej legalności. W konsekwencji należało stwierdzić nieważność tej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona OMNI.

KOMUNIKAT PRASOWY nr 31/08

20 maja 2008 r.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-91/05

Komisja / Rada

TRYBUNAŁ STWIERDZA NIEWAŻNOŚĆ DECYZJI RADY POPIERAJĄCEJ MORATORIUM O BRONI STRZRLECKIEJ I LEKKIEJ W KRAJACH AFRYKI ZACHODNIEJ

Decyzję, której cele wchodzą w zakres nie tylko wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, ale także wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju, należy wydać na podstawie traktatu WE, a nie traktatu UE.

W lipcu 2002 r. Rada, w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) i na podstawie traktatu UE, przyjęła wspólne działanie dotyczące zwalczania rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej . W zamiarze wykonania tego wspólnego działania w dniu 2 grudnia 2004 r. Rada wydała decyzję7w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (CEDEAO) w ramach moratorium dotyczącego broni strzeleckiej i lekkiej. Decyzja ta została wydana na podstawie traktatu UE.

W trakcie dyskusji nad projektem tej decyzji Komisja oświadczyła, że jej zdaniem decyzja ta nie powinna zostać przyjęta zgodnie z traktatem UE i w ramach WPZiB, lecz że wchodzi ona raczej w zakres wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju, a konkretnie – umowy z Kotonu . W tym kontekście Komisja wskazała, że jest już w trakcie opracowywania podobnej propozycji finansowania w ramach Umowy z Kotonu. Gdy decyzja została przyjęta, Komisja – uważając, że nie została ona wydana na właściwej podstawie prawnej – wniosła do Trybunału o stwierdzenie jej nieważności. Tytułem wstępu Trybunał wskazał, że wspólnotowa polityka współpracy na rzecz rozwoju ma na celu nie tylko trwały rozwój gospodarczy i społeczny krajów rozwijających się i zwalczanie ubóstwa, ale również rozwój i wzmocnienie demokracji i państwa prawa, a także przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności. Aby móc stwierdzić, że dany środek wchodzi w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju, konieczne jest jednak, by środek ten przyczyniał się do osiągania celów tej polityki związanych z rozwojem gospodarczym i społecznym. W tym kontekście Trybunał zwrócił uwagę, że niektóre środki mające na celu zapobieżenie brakowi stabilności w krajach rozwijających się, w tym środki przyjęte w ramach zwalczania rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej, mogą przyczyniać się do wyeliminowania lub zredukowania przeszkód w rozwoju gospodarczym i społecznym tych krajów.

Trybunał przypomniał swoje orzecznictwo, w którym stanął na stanowisku, że zgodnie z art. 47 traktatu UE środek, który może zostać przyjęty na podstawie traktatu WE nie może mieć jako podstawy prawnej traktatu UE. Nawet jeżeli jeden środek realizuje kilka celów lub ma kilka części składowych, a żaden z celów lub żadna z tych części nie ma charakteru pomocniczego w stosunku do pozostałych, to nie może zostać przyjęty na podstawie traktatu UE, jeżeli wchodzi również w zakres kompetencji przyznanej traktatem WE.

W tej kwestii motyw pierwszy zaskarżonej decyzji zawiera stwierdzenie, że nadmierne i niekontrolowane gromadzenie oraz rozpowszechnianie broni strzeleckiej i lekkiej nie tylko stanowią zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa, ale także zmniejszają perspektywy trwałego rozwoju, w szczególności w Afryce Zachodniej. O ile decyzja wpisuje się w ogólną optykę utrzymania pokoju i wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego, to towarzyszy je również specyficzny cel wzmocnienia zdolności grupy krajów rozwijających się do walki ze zjawiskiem, które stanowi przeszkodę w ich trwałym rozwoju. Decyzja służy zatem realizacji kilku celów, wchodzących odpowiednio w zakres WPZIB oraz polityki współpracy na rzecz rozwoju, a żaden z tych aspektów nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego.

Wniosek ten znajduje zresztą potwierdzenie w treści decyzji.

Trybunał wywiódł stąd, że przyjmując zaskarżoną decyzję na podstawie WPZiB w sytuacji, gdy wchodzi ona w również w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju, Rada naruszyła art. 47 traktatu UE.

W konsekwencji stwierdza się nieważność decyzji Rady.

Kontakty z Mediami i Informacja

KOMUNIKAT PRASOWY nr 70/07

11 października 2007 r.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-117/06

Möllendorf i Möllendorf-Niehuus

UMOWA SPRZEDAZY NIERUCHOMOSCI NIE POWINNA ZOSTAC WYKONANA, JEZELI W OKRESIE MIEDZY ZAWARCIEM I WYKONANIEM TEJ UMOWY PRAWO WSPOLNOTOWE WPROWADZA OBOWIAZEK ZAMROZENIA FUNDUSZY KUPUJACEGO

Dokonanie ostatecznego wpisu przeniesienia własności do księgi wieczystej, stanowiące warunek konieczny nabycia nieruchomości w Niemczech, jest zakazane, jeżeli nabywca figuruje w wykazie osób związanych Osamą bin Ladenem, siecią Al-Kaida i Talibami

Zgodnie z prawem niemieckim nabycie własności nieruchomości nie wynika bezpośrednio z zawarcia między sprzedającym i kupującym umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego, lecz do skuteczności tego nabycia niezbędne jest ponadto zawarcie przez obie strony porozumienia o przeniesieniu własności, jak również wpisanie tego przeniesienia do księgi wieczystej.

G. i C. Möllendorf są właścicielkami nieruchomości zabudowanej położonej w Berlinie. W grudniu 2000 r., w formie aktu notarialnego, zgodziły się na sprzedaż tej nieruchomości trzem kupującym działającym łącznie. Umowa przewidywała ponadto, że cena sprzedaży powinna być przekazana sprzedającym przed dokonaniem ostatecznego wpisu przeniesienia własności do księgi wieczystej.

Właściwy organ odmówił jednak dokonania ostatecznego wpisu przeniesienia własności z uwagi na to, że jeden z trzech kupujących figurował w wykazie osób, wobec których – z uwagi na ich powiązania z Osamą bin Ladenem, siecią Al-Kaida i Talibami – prawo wspólnotowe nakazuje zamrożenie funduszy.

Sąd rozpatrujący odwołanie od tej decyzji zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy przepisy rozporządzenia nr 881/20028rzeczywiście ustanawiają zakaz dokonania wpisu przeniesienia własności na rzecz kupującego, którego nazwisko zostało, po zawarciu przez niego umowy sprzedaży, umieszczone w wykazie załączonym do rozporządzenia.

Trybunał udzielił odpowiedzi twierdzącej. Stwierdził, że nieruchomość zabudowana stanowi zasób gospodarczy, który na podstawie rozporządzenia nie powinien być udostępniany osobom figurującym w wykazie. Dokonanie ostatecznego wpisu do księgi stanowi udostępnienie rzeczy nabywcy, jako że w prawie niemieckim dopiero po tej czynności nabywca ma prawo nie tylko do obciążenia nieruchomości hipoteką, ale także – i przede wszystkim – do jej zbycia.

Trybunał orzekł, że zakaz dokonywania transakcji obowiązuje niezależnie od relacji ekonomicznej między umówionymi świadczeniami i bez względu na okoliczność, że liczne etapy transakcji zostały zakończone, zanim zakaz zaczął obowiązywać wobec kontrahenta.

Stosowania zakazu nie podważają także jego konsekwencje na gruncie prawa krajowego. W tym względzie sąd krajowy miał wątpliwości, czy obowiązek zwrotu, jaki ciąży na sprzedających w przypadku braku wpisu przeniesienia własności do księgi wieczystej, jest zgodny z prawem. Trybunał uznał, że do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy ewentualny zwrot kwot uzyskanych przez sprzedające stanowi nieproporcjonalne naruszenie ich prawa własności.



1 Wszystkie państwa członkowskie ONZ zostały wezwane do zamrożenia funduszy i innych środków finansowych znajdujących się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą tych osób i podmiotów, a ustanowiony przez ONZ Komitet ds. sankcji, został upoważniony do identyfikowania tych osób i środków finansowych, które mają zostać zamrożone, jak również do rozpatrywania wniosków o wyłączenia. Wspomniane osoby i podmioty umieszczono w wykazie załączanym do poszczególnych rozporządzeń, który jest systematycznie nowelizowany przez Komisję na podstawie aktualizacji dokonywanych przez Komitet ds. sankcji. Odstępstwa od zamrożenia funduszy mogą zostać przyznane przez państwa z przyczyn humanitarnych.

2 Wszystkie państwa członkowskie związane są KNZ, a stąd WE/UE jest także tymi zobowiązaniami „związana” (analogicznie do związania EKPC). Zgodnie z art. 103 KNZ, zobowiązania wynikające z Karty przeważają w stosunku do wszystkich innych zobowiązań międzynarodowych, włączając w to EKPC. Na podstawie rozdziału VII KNZ Rada Bezpieczeństwa może uchwalać rezolucje (decyzje), które zgodnie z art. 25 KNZ mają charakter prawnie wiążący. UE nie ma zatem swobody w wykonaniu zobowiązań wynikających z KNZ. Trybunał uznał obowiązek wykonania decyzji RB ONZ w kilku orzeczeniach, m.in. w wyroku z dnia 27 lutego 1997 r. w sprawie C-177/95 Ebony, czy cytowanym dalej w pkt. 10.2. orzeczeniu w sprawie C-84/95 Bosphorus.

3 Wspólne stanowisko Rady 2001/931/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. L 344, str. 93).

4 Rozporządzenie Rady (WE) nr 2580/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych środków restrykcyjnych skierowanych przeciwko niektórym osobom i podmiotom mających na celu zwalczanie terroryzmu (Dz.U. L 344, str. 70).

5 Zob. komunikat prasowy nr 79/05 z dnia 21 września 2005 r.

6 Zob. komunikat prasowy nr 57/06 z dnia 12 lipca 2006 r.

Wspólne działanie Rady 2002/589/WPZiB z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej (Dz.U. L 191, str. 1).

7 Decyzja Rady 2004/833/WPZiB z dnia 2 grudnia 2004 r. dotycząca wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO w ramach moratorium dotyczącego ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej (Dz.U. L 359, str. 65).

Umowa z Kotonu, podpisana w 2000 r. przez członków grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony, oraz Wspólnotę Europejską i jej państwa członkowskie z drugiej strony, ma na celu wspieranie oraz przyspieszenie rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego państw AKP, przyczynienie się do pokoju i bezpieczeństwa oraz wspieranie stabilnego i demokratycznego otoczenia politycznego.

8 Rozporządzenie Rady (WE) nr 881/2002 z dnia 27 maja 2002 r. wprowadzające niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom związanym z Osamą bin Ladenem, siecią Al-Kaida i Taliami.





©snauka.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna
Komunikat prasowy
przedmiotu zamówienia
najkorzystniejszej oferty
Informacja prasowa
wyborze najkorzystniejszej
warunków zamówienia
istotnych warunków
sprawie powołania
Regulamin konkursu
udzielenie zamówienia
przetargu nieograniczonego
zamówienia publicznego
Nazwa przedmiotu
Specyfikacja istotnych
modułu kształcenia
Rozporządzenie komisji
studia stacjonarne
wyborze oferty
Zapytanie ofertowe
Szkolny zestaw
Ochrony rodowiska
ramach projektu
prasowy posiedzenie
trybie przetargu
obwodowych komisji
zagospodarowania przestrzennego
komisji wyborczych
komisji wyborczej
Program konferencji
Wymagania edukacyjne
Lista kandydatów
szkoły podstawowej
która odbyła
Województwa ląskiego
Decyzja komisji
przedmiotu modułu
poszczególne oceny
Sylabus przedmiotu
szkół podstawowych
semestr letni
Postanowienia ogólne
przedsi biorców
produktu leczniczego
Karta przedmiotu
Scenariusz lekcji
Lista uczestników
Program nauczania
Projekt współfinansowany
Informacje ogólne
biblioteka wojewódzka
semestr zimowy