Strona główna

ZRÓB to sam!


Pobieranie 91.23 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar91.23 Kb.

ZRÓB TO SAM!


Tak czy nie?

Czy te opinie są prawdziwe, czy fałszywe? Odpowiedzi uzasadnij.

1.


Zwykle przez sprawiedliwość rozumie się zupełne wyrównanie dochodów.

2.


Najlepszym sposobem na monopol naturalny jest podział firmy.

3.


Oto efekt gapowicza: Po seansie Jaś ukrył się w WC i jeszcze raz - za darmo - obejrzał Terminatora.

4.


Dobrami pożądanymi społecznie nazywamy dobra, których cena jest wysoka, co sprawia, że niewielu może sobie na nie pozwolić (np. samochód mercedes).

5.


Wprowadzenie podatku od sprzedaży spowoduje większy wzrost ceny na rynku mleka niż na rynku wody mineralnej.

6.


Pułapka dobroczynności polega na tym, że wzbogaciwszy się, ludzie zaniedbują działalność charytatywną.

7.


Krzywa Lorenza ilustruje paradoksalną sytuację, w której obniżenie podatków powoduje zwiększenie się wpływów budżetu z opodatkowania.

Zadania

1.

a) Co to znaczy „efektywność”? b) Co to znaczy „sprawiedliwość”? c) Na czym polega konflikt efektywności ze sprawiedliwością? d) Podaj „polski” przykład takiego konfliktu.


1. a)

„Efektywność” oznacza, że z posiadanych zasobów producent (np. firma, społe-czeństwo) wytwarza największą możliwą ilość dóbr.

b)

„Sprawiedliwość” oznacza, że dochody (dobra, szanse) są dzielone proporcjonal-nie do efektów pracy i (lub) wysiłku i (lub) potrzeb.



c)

Często, dbając o efektywność, szkodzimy sprawiedliwości i odwrotnie...

d)

Zapewne wielu Polaków zgodziłoby się z opinią, że wysokie płace i odprawy me-nedżerów państwowych przedsiębiorstw sprzyjają efektywności gospodarowania. (Przecież dobrze opłacany menedżer stara się właściwie kierować „swoją” firmą). Zdaniem krytyków wynagrodzenia te są jednak jednocześnie niesprawiedliwe. (Przecież często nauczyciele, lekarze, naukowcy zarabiają w Polsce bardzo mało).


2.

Czy w tych przypadkach efektywność kłóci się ze sprawiedliwością? Odpo-wiedź uzasadnij. a) W latach 1990 – 2000 produkcja w Polsce wzrosła, a tak-że pojawiły się wielkie bogactwo i skrajna nędza. b) Kopalnia zbankruto-wała, bo nie było zapotrzebowania na jej węgiel, a górnicy stracili pracę. c) Dzięki państwowemu stypendium ukończył studia i został znanym wynalaz-cą. d) Zdobył majątek dzięki spekulacji na giełdzie.



3.


Gałąź wolnokonkurencyjna wytwarza 2 mln jednostek. Koszt krańowy jest stały i wynosi 6. Po zmonopolizowaniu produkcja maleje do 1 mln jednostek, a cena wzrasta do 8. Koszt krańcowy nie zmienia się. a) Narysuj sytuację na tym rynku przed przejęciem gałęzi przez monopolistę. b) A teraz pokaż skut-ki tego przejęcia. (Wskazówka: Pamiętasz poziomą krzywą podaży?). c) Dla-czego wielu sądzi, że monopolizacja jest: (i) niesprawiedliwa? (ii) nieefektyw-na?
3.

a) i b)




MC, MR, P

C








A

8

B



MC


6

0



1

MR


D

Q


2

c) (i)

Przyczyną jest zysk nadzwyczajny osiągany przez monopolistę dzięki ogranicze-niu wielkości produkcji i wzrostowi ceny (w opisanej sytuacji wynosi on 2 mln). Wielu uważa, że niesprawiedliwy jest stan, w którym ktoś osiąga dodatkowe dochody, wykorzystując swoją uprzywilejowaną pozycję rynkową.

(ii)

Na skutek zmonopolizowania tej gałęzi produkcja maleje o 1 mln jednostek. Mo-nopol produkuje mniej niż gałąź wolnokonkurencyjna.


Komentarz

Zauważ, że niektórzy nabywcy o jednostkach produkcji, ktorych wytwarzania za-przestał monopol, sądzą, że są one więcej warte niż wynosi koszt ich wytwo-rzenia. Dla konkretnej jednostki produkcji, z której wytworzenia zrezygnował monopolista, miarą tej nadwyżki wartości jest różnica odczytywanej z linii popytu ceny i wysokości kosztu krańcowego. A zatem, spowodowana monopolizacją skumulowana strata wszystkich nabywców (strata społeczna) jest równa polu ABC (wynosi ono 2 mln).




4.

Firmy A, B i C produkują napoje chłodzące; ich udział w rynku wynosi po 33%. Na rynku napojów mlecznych i słabych napojów alkoholowych działa po 20 producentów; każdy z nich ma 5% udziału w rynku. Mieszana elas-tyczność popytu na napoje chłodzące względem ceny napojów mlecznych i napojów alkoholowych wynosi odpowiednio: EM= 2,0 i EA = 0,0002. Firma B planuje fuzję z firmą A. Urząd Antymonopolowy akceptuje fuzje, jeśli w efekcie „herf” nie przekracza 5000. a) Dlaczego Urząd Antymonopolowy tak postępuje? b) Czy firma B uzyska zgodę na fuzję? Czy na korzyść firmy B przemawia: c) Sytuacja na rynku napojów alkoholowych? d) Sytuacja na rynku napojów mlecznych?

5.

Po wielu sporach roczne limity emisji szkodliwych węglowodorów w firmach A i B wyznaczono na – dopowiednio – LA i LB (zob. rysunek). Linie MCA i MCB ilustrują krańcowy koszt zmniejszenia emisji w obu firmach. a) Jaką oszczędność środków dałoby zwiększenie emisji w firmie A o jednostkę? (Od-powiedź zaznacz na rysunku). b) Jakiego nakładu wymagałoby zmniejszenie emisji w firmie B o jednostkę? (Odpowiedź zaznacz na rysunku). c) Czy łącz-ną emisję firm A i B można zmniejszyć do poziomu (LA + LB) mniejszym kosztem? (Wskazówka: Porównaj odpowiedzi na pytania a i b).





LA

MCA

Q

0

LB

MCB

Q

0

5. a) b)

Odpowiednio: MC1 i MC2 (zob. rysunek poniżej).






B




MC2


A



MC1







LA

MCA

Q

0

LB

MCB

Q

0

c)

Tak. Przecież MC2>MC1, więc ograniczając emisję w firmie A (np. o jednostkę) ponosimy koszty mniejsze od oszczędności spowodowanych zwiększeniem emisji o jednostkę w firmie B. Jednocześnie łączny poziom emisji sie nie zmienia. Oznacza to, że w opisanej w zadaniu sytuacji koszt sprowadzenia emisji do pozio-mu LA+LB może zostać zmniejszony.




6.

W pewnej gałęzi panuje konkurencja doskonała i występują efekty zewnętrz-ne. Prywatny i społeczny koszt krańcowy produkcji są stałe i wynoszą – od-powiednio – 4 i 6. Linia popytu jest dana wzorem: Q = -P + 10 (Q to zapo-trzebowanie, a P to cena). a) Narysuj tę sytuację. Ile wynosi społeczna strata spowodowana efektem zewnętrznym (zaznacz jej obszar)? b) Wskaż sposoby rozwiązania problemu.

7.

a) Poklasyfikuj te dobra na prywatne, klubowe, publiczne i takie, których dotyczy tragedia wspólnego pastwiska: (i) Most Łazienkowski. (ii) Usługi po-czty. (iii) Izba wytrzeźwień. (iv) Program WORD 2000. (v) Usługi więzienia w Rawiczu. (vi) Wiadomości telewizji „Canal+”. (vii) Bezpieczeństwo na łódz-kich Bałutach, (viii) Usługi cmentarza na Powązkach. b) Co zrobiło państwo, by powstały te dobra publiczne? Czy był inny sposób rozwiązania problemu?

7. a)


(i) Niezatłoczony Most Łazienkowski nie jest przedmiotem rywalizacji, a także nie można go zastrzec, a więc jest on dobrem publicznym. Gdyby most był „za-korkowany”, dotyczyłaby go „tragedia wspólnego pastwiska”.

(ii) Usługi pocztowe nie są przedmiotem rywalizacji i można je zastrzec, a zatem mamy tu do czynienia z dobrem klubowym. Zauważ, że na rynku usług poczto-wych działają prywatne przedsiębiorstwa oferujące np. usługi kurierskie. Nie ma żadnych przeszkód, aby sprywatyzować firmę Poczta Polska.

(iii) Usługi świadczone przez izbę wytrzeźwień są dobrem publicznym.Wszak nie są one przedmiotem rywalizacji (jest tam dość miejsca dla pijanych zakłócających spokój wszystkich obywateli) i nie można ich zastrzec (do izby wytrzeźwień mo-gą pijani trafiają bez względu na to czyj spokój zakłócają).

(iv) Program komputerowy WORD 2000 nie jest przedmiotem rywalizacji, lecz można go zastrzec jedynie wtedy, gdy są przestrzegane prawa autorskie, co w Polsce jest rzadkością. A zatem to oprogramowanie przypomina dobro publiczne. (Natomiast w praworządnych społeczeństwach stanowi ono dobro klubowe).

(v) Usługi więzienia w Rawiczu zaspakajają potrzebę bezpieczeństwa prawo-rządnych obywateli. Nie są one przedmiotem rywalizacji (tam jest dość miejsca dla przestępców!) i nie można ich zastrzec (do więzienia przestępcy trafiają bez względu na to, kto jest ich ofiarą). Więzienie jest zatem dobrem publicznym.

(vi) Wiadomości telewizji satelitarnej „Canal+” są kodowane, co stwarza możli-wość wykluczenia osób niepowołanych z udziału w konsumpcji. Zarazem nie są one przedmiotem rywalizacji. Mamy tu zatem do czynienia z dobrem klubowym.

(vii) Bezpieczeństwo na łódzkich Bałutach stanowi typowy przykład dobra publicznego (nie jest przedmiotem rywalizacji i nie sposób go zastrzec).

(viii) „Prestiżowy” cmentarz na Powązkach w Warszawie jest przedmiotem rywalizacji, ponieważ brakuje na nim miejsca. W dodatku jego usługi są łatwe do zastrzeżenia. A zatem, jest to dobro prywatne.

b) (i)

Most Łazienkowski zbudowały przedsiębiorstwa działające na zlecenie państwa. Mosty w wielkich miastach - chyba - powinny pozostać własnością państwa. Przekazanie kontroli nad bardzo ważną częścią miejskiej sieci transportowej pry-watnej firmie mogłoby zagrozić interesom społeczeństwa.


(iii) Izba wytrzeźwień stanowi instytucję państwową. Być może jednak na zlece-nie państwa podobne usługi mogłyby świadczyć firmy prywatne.
(v) Więzienie w Rawiczu jest instytucją państwową. Jednak np. w Stanach Zjednoczonych istnieją prywatne więzienia, które świadczą usługi zamówione przez państwo.
(vii) Państwo samo zajmuje się produkcją bezpieczeństwa na łódzkich Bałutach. To samo mogą robić działające na zlecenie prywatne firmy ochroniarskie. Jednak chcąc zapewnić obywatelom równy dostęp do tego dobra, państwo nie rezygnuje z produkcji bezpieczeństwa publicznego.

8.

a) Co różni dobra, których dotyczy asymetria informacji, i dobra społecznie pożądane/niepożądane? b) Które z tych dóbr są społecznie pożądane/niepo-żądane, a których dotyczy asymetria informacji (za każdym razem wskaż, co w takiej sytuacji robi państwo): (i) Heroina? (ii) Wiersze Miłosza? (iii) Al-bum The Best of Beatles grupy Anaconda z Mławy. (iv) Ubezpieczenie kie-rowców od odpowiedzialności cywilnej (OC)? (v) Eutanazja? (vi) 1397 odci-nek brazylijskiej telenoweli Serce Diany? (vii) Pistolet-zabawka, którym – przy odrobinie wysiłku – można wybić oko młodszej siostrze? (viii) Kredyt, którego cenę Twój Bank ukrył, stosując finansowy żargon?

9.


Oto argumenty zwolenników planowanej w Hipotecji reformy podatkowej: Ludzie o równym dochodzie będą płacić tyle samo (sprawiedliwość pozioma). Będą też traktowani tak samo, bez względu na dochód, bo podatek będzie dla wszystkich równie dolegliwy (będzie ich „bolał” tak samo) (sprawiedliwość pionowa). Wprowadzi się jedną stawkę (30%) podatku od wszystkich docho-dów. Teraz część dochodów nie jest opodatkowana (np. dochody wydane na zakup mieszkania). Reszty dotyczą coraz wyższe stawki: 20%, 30% i 40%. a) Dlaczego planowany podatek liniowy (ang. flat tax) jest „sprawiedliwy po-ziomo”? b) A czy jest on „sprawiedliwy pionowo”?

9. a)


Taka sama dla wszystkich stawka opodatkowania powoduje, że ludzie o równym dochodzie płacą tyle samo. Pozioma sprawiedliwość została więc osiągnięta!

b)


Odpowiedź zależy od interpretacji słów: „równie dolegliwy” i „bolał tak samo”. Oto przykłady:

(i)

Jeśli „równie dolegliwy” znaczy „taki, że każdy płaci tyle samo”, to podatek li-niowy nie jest sprawiedliwy pionowo. Dyskryminowani są bogaci (np. 30% od 2000 gb jest mniejsze od 30% od 3000 gb).

(ii)

Jeśli „równie dolegliwy” znaczy „taki, że każdy płaci równą część każdego gdyba dochodu” to, owszem, podatek liniowy jest sprawiedliwy pionowo.

(iii)

Wielu zakłada, że dla bogatych dolegliwość spowodowana zabraniem im przez państwo stałej części każdego zarobionego gdyba jest mniejsza niż dla biednych. Ich zdaniem przyczyną jest to, że bogaci mają wiele gdybów; wszak im więcej czegoś mamy, tym mniej to coś cenimy... Według nich podatek liniowy nie jest sprawiedliwy pionowo. Dyskryminowani są biedni. Bogatsi powinni płacić wedle wyższej stawki!

10.

Na rysunku A na osi pionowej zaznaczono cenę płaconą przez nabywcę. a) Podaj cenę dla nabywcy i wielkość obrotów po wprowadzeniu podatku kwo-towego równego 2. Na rysunku zaznacz odcinek równy stawce podatku i pole odpowiadające dochodowi budżetu z tego podatku. b) Jednym zdaniem opisz rozkład ciężaru opodatkowania. c) Zaznacz pole nieefektywności spowodo-wanej tym podatkiem? d) Odwołując się do rysunku B, jeszcze raz odpo-wiedz na pytania a) i b).


PA




S

PB

Q

Q*

D

0

P*

Rysunek B


Q

Q*

S

D

Rysunek A

0

P*


11.


Bardziej progresywnym nazywamy system podatkowy z szybciej wzrastającą przeciętną stopą opodatkowania. W Hipotecji dochód roczny do wysokości 5 000 gb jest wolny od opodatkowania, cała zaś nadwyżka dochodu ponad ten próg zostaje opodatkowana stawką 10%. W sąsiedniej Fantazji granica do-chodu wolnego od podatku jest dwa razy wyższa; stawka podatku wynosi 20%. a) Jak w obu krajach zmienia się przeciętna stopa opodatkowania kogoś, kto ma roczny dochód równy 7 000, 20 000, 100 000? b) Który z tych systemów podatkowych jest bardziej progresywny?

11. a)


Zmiany przeciętnej stopy podatkowej w obu krajach są przedstawione w tablicy poniżej.


Dochód

Dochód opodatkowany

Suma podatku

H

F

Hipotecja

Fantazja

Hipotecja

Fantazja

7 000

2 000

0

200

0

0,029

0,000

10 000

5 000

0

500

0

0,050

0,000

20 000

15 000

10 000

1 500

2 000

0,075

0,100

100 000

95 000

90 000

9 500

18 000

0,095

0,180

Uwaga: H to przeciętna stopa podatkowa w Hipotecji, a F to – przeciętna stopa podatkowa w

Fantazji.

b)


Jak widać, bardziej progresywny jest system podatkowy w Fantazji.

12.

Państwu Bimbalskim, którzy żyją z zasiłku, zaoferowano pracę za 20 zł/godz. Każda zarobiona złotówka zmniejsza zasiłek o 0,5 zł. W dodatku, gdy zaro-bek Bimbalskich przekroczy 400 zł, utracą oni prawo do bonów na darmową żywność wartych 200 zł. a) W jakim tempie wzrastałby początkowo dochód całkowity Bimbalskich, gdyby nie było zasiłków? A jeśli zasiłki są? b) Dlacze-go transfery osłabiają motywację do pracy? c) Czy w tej sytuacji występuje „pułapka dobroczynności? Dlaczego? d) O ile Bimbalscy muszą wydłużyć czas pracy, aby wyrwać się z „pułapki dobroczynności” (załóż, że ciągle jesz-cze istnieje zasiłek)?


13.


A

1000

B

500

C

250

D

250
Tablica pokazuje rozkład dochodów w czteroosobowym spo-łeczeństwie, które składa się z obywateli A, B, C i D w pew-nym okresie. „Minimum socjalne” wynosi 600. a) Narysuj krzywą Lorenza ilustrującą rozkład dochodów w tym spo-łeczeństwie. b) Na jakim poziomie przebiega „linia ubóstwa” w tym społeczeństwie? c) Ile wynosi „współczynnik ubóst-wa”?

13. a)


b)


Linia ubóstwa przebiega na poziomie 600.

c)


„Współczynnik ubóstwa”wynosi 75%.

14.

Jakim rodzajom zawodności państwa i rynku odpowiadają te zdarzenia? a) Gosia rzuciła Janka, więc Janek napisał sprayem na murze: „Gosia jest rzy-dem”. b) Strasząc radnych, wymusili podniesienie cen skupu marchwi. c). Zmówiwszy się, przeforsowali korzystny dla nich projekt ustawy, powodując wielkie straty w całej gospodarce. d) Nabywcy nie wiedzą, że czajnik tej fir-my boleśnie kopie prądem. e) Jako zwolennik kompromisu wygrywał wszyst-kie głosowania. f) Przejąwszy jedynego konkurenta, zamknął jego zakład, a ludzi wyrzucił z pracy. g) Cudzoziemcy chwalili urodę kobiet, ale kpili z ja-kości dróg w tym kraju. h) Przypadkiem wygrał drugi wariant ustawy. i) Za kupno nerki grozi 3 lata więzienia.

Test

Plusami i minusami oznacz prawdziwe i fałszywe warianty odpowiedzi.

1.


Efektywność i sprawiedliwość:

A. Dotyczą – odpowiednio – kwestii „dla kogo jest produkowane?” i „co i ja jest produkowane?”.

B. Zwykle stanowią cele działania przedsiębiorstw.

C. Zawsze pozostają w sprzeczności.

D. Dotyczą – odpowiednio – struktury produkcji i podziału dochodów.

2.


Dobrem publicznym są:

A. Niezatłoczone zakątki Mazur.

B. Polityka ochrony konkurencji.

C. Pokaz sztucznych ogni zorganizowany z okazji Święta Niepodległości.

D. Kontrola efektów zewnętrznych.

3.


Dobro pożądane społecznie:

A. To np. obowiązkowe szczepienia przeciwko gruźlicy.

B. Państwo upowszechnia m. in. ze względu na efekty zewnętrzne.

C. Pojawia się w wyniku korzystnej dla sprzedawców asymetrii informacji.

D. Często jest usługą, a skutki korzystania z niego ujawniają się ze znacznym od-roczeniem.

4.


Zgodnie z zasadą „płaci, kto korzysta”:

A. Bogatsi powinni płacić wyższy podatek niż biedni.

B. Podatek umożliwiający państwu konkretne świadczenia powinni płacić ci, którzy korzystają z tych świadczeń.

C. Przeciętna stopa opodatkowania powinna zwiekszać się w miarę wzrostu do-chodu podatnika.

D. Wartość świadczeń państwa na rzecz obywatela powinna być równa wartości płaconych przez niego podatków.

5.


Zasiłki:

A. Zwykle służą efektywności.

B. Często szkodzą efektywności, bo potrzebującym lepiej dać „rybę, nie wędkę”.

C. Często zniechęcają do pracy.

D. Bywają przyczyną powstania „pułapki dobroczynności”.

6.


Współczynnik ubóstwa:

A. Stanowi odsetek rodzin żyjących powyżej linii ubóstwa.

B. Jest narzędziem opisu podmiotowego podziału dochodów w gospodarce.

C. Jest narzędziem opisu funkcjonalnego podziału dochodów w gospodarce.

D. Zależy od poziomu minimum socjalnego.

7.


„Ukryte porozumienie” bywa szkodliwe, ponieważ:

A. Podejmowane decyzje mogą zależeć od przypadku.

B. Sprawia, że radykalne warianty decyzji mają niewielu zwolenników.

C. Powoduje straty nielicznych, które są większe od korzyści większości.



D. W tej sytuacji niemożliwe jest podjęcie jakiejkolwiek decyzji.






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość